PRAWO CYWILNE

Um. użyczenia

2009-06-28T12:33:00.001-07:00

(art. 710 kodeksu cywilnego)

Użyczenie jest umową, przez którą użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nie oznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy.

Charakterystyka i treść um.: um. nieodpłatna, um. realna -dla jej zawarcia konieczne jest, oprócz złożenia oświadczenia woli, wydanie rzeczy biorącemu, um. jednostronnie zobowiązująca (nie jest wzajemna) - z tytułu um. użyczenia zobowiązanym do spełnienia jest tylko użyczający (użyczenie nie jest umową wzajemną). Um. o charakterze osobistym - bez zgody używającego biorący nie może oddać rzeczy użyczonej O3 do używania, chyba że jest do tego zmuszony okolicznościami – konsekwencja osobistego charakteru użyczenia.
Przedmiot um.: przedmiotem użyczenia może być każda rzecz, oznaczona co do tożsamości, jak i co do gatunku, jeżeli nadaje się do używania. Dopuszczalne jest oddanie w użyczenie części składowej rzeczy (np. bezpłatne udostępnienie ściany budynku pod reklamę).
,,Pieniądze, jako środek płatniczy, nie mogą być przedmiotem um. użyczenia" (wyrok SN z dn. 04.12.1998 r., III CKN 49/98).
Forma um. : Może być zawarta w dowolnej formie (ustnej, pisemnej, w formie aktu notarialnego, a także poprzez czynności konkludentne).
Prawa i obowiązki stron

Użyczający:

Nie musi być właścicielem, wystarczy, że jest posiadaczem samoistnym lub zależnym, albo nawet tylko dzierżycielem.
Obowiązkiem użyczającego nie jest wydanie rzeczy (jak np. w przypadku wynajmującego), lecz znoszenie tego, że biorący używa rzeczy już mu wydanej.
Z uwagi na nieodpłatny charakter um. – odpowiada tylko za takie wady rzeczy, które biorącemu wyrządziły szkodę.
Odpowiedzialność na zasadzie winy – powstaje, gdy użyczający, wiedząc o wadach ukrytych, nie zawiadomił o nich biorącego rzecz w używanie.
Obowiązek naprawienia szkody nie powstaje, gdy biorący mógł z łatwością wadę zauważyć.
Obowiązek zawiadomienia o wadach powstaje najpóźniej w chwili jej wydawania.

Biorący w używanie :
W braku odmiennej um. powinien używać rzecz zgodnie z jej przeznaczeniem i właściwościami.
Bez zgody użyczającego nie może oddać rzeczy użyczonej O3 do używania; forma zgody jest dowolna, jeśli jednak um. użyczenia zawarto na piśmie, to wyrażenie zgody również powinno być stwierdzone pismem.
Zobowiązany jest do ponoszenia zwykłych kosztów utrzymania rzeczy

rozliczenie nakładów przekraczających zwykłe wydatki następuje wg przepisów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia
nie może żądać od użyczającego dokonania żadnych nakładów na rzecz.
4) Ponosi zaostrzoną odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za przypadkową utratę lub uszkodzenie rzeczy gdy :
używa rzeczy w sposób sprzeczny z umową albo z właściwościami lub przeznaczeniem rzeczy, albo
powierza rzecz O3 bez umownego upoważnienia lub gdy nie jest zmuszony do tego okolicznościami.
Ponosi solidarną odpowiedzialność za rzecz wziętą wspólnie z innymi osobami do używania.

Po ustaniu użyczenia zobowiązany jest zwrócić rzecz w stanie nie pogorszonym, przy czym nie ponosi odpowiedzialności za normalne jej zużycie.
Ustanie użyczenia = Um. zawarta na czas oznaczony - użyczenie kończy się z upływem umownie określonego terminu. Um. zawarta na czas nie oznaczony - wygasa :

gdy biorący uczynił z rzeczy użytek odpowiadający umowie albo
po upływie czasu, w ciągu którego mógł ten użytek uczynić, albo
z nadejściem innych zdarzeń określonych w umowie.

W przypadku zbycia rzeczy użyczonej w czasie trwania um. użyczenia, jej nabywca nie wstępuje w stosunek użyczenia w miejsce zbywcy.

Żądanie niezwłocznego zwrotu rzeczy gdy :

biorący używa rzeczy w sposób sprzeczny z umową albo z właściwościami lub z przeznaczeniem rzeczy,
jeżeli powierza rzecz innej osobie nie będąc do tego upoważniony przez um. ani zmuszony przez okoliczności,
albo jeżeli rzecz stanie się potrzebna użyczającemu z powodów nie przewidzianych w chwili zawarcia um.,

użyczający może żądać zwrotu rzeczy, chociażby um. była zawarta na czas oznaczony
Przedawnienie roszczeń:
Roszczenia użyczającego przeciwko biorącemu do używania o naprawienie szkody za uszkodzenie lub pogorszenie rzeczy, biorącego do używania przeciwko użyczającemu o zwrot nakładów na rzecz biorącego do używania przeciwko użyczającemu o naprawienie szkody poniesionej wskutek wad rzeczy przedawniają się z upływem 1 roku od dnia zwrotu rzeczy.
Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Umowa przedwstępna

2009-06-28T12:31:00.001-07:00

Umowa przedwstępna = (pactum da contrahendo) um., przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oznaczonej um. (um. przyrzeczonej). Powinna określać istotne postanowienia um. przyrzeczonej. Jest umową zobowiązującą do świadczenia polegającego na złożenia oświadczenia woli danej treści. Roszczenia z um. przedwstępnej wchodzą do spadku, mogą być przedmiotem cesji.

Terminy do zawarcia um. przyrzeczonej = nie stanowi obecnie esentialia negotii um. przedwstępnej. Jeżeli nie został oznaczony = powinna być zawarta w terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia um. przyrzeczonej. Jeżeli obie strony są uprawnione + każda z nich wyznaczyła inny termin = wiąże termin wyznaczony przez stronę która wcześniej złożyła oświadczenie. Jeżeli termin nie został wyznaczony w ciągu 1 roku = nie można żądać jej zawarcia.

Forma = KC nie zastrzega formy szczególnej (nawet jeżeli dla um. przyrzeczonej taką formę zastrzeżono).

Forma wywiera wpływ na zakres uprawnień wierzyciela w sytuacji gdy dłużnik uchyla się od zawarcia um. przyrzeczonej.

Skutek silniejszy = jeżeli um. przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od których zależy ważność um. przyrzeczonej, w szczególności wymaganiom co do formy strona uprawniona może dochodzić przymusowego zawarcia um. przyrzeczonej. Prawomocny wyrok sądu zobowiązujący dłużnika do złożenia określonego oświadczenia woli zastępuje to oświadczenie. Uprawniony może jednak w takim przypadku wybrać skutek słabszy i domagać się odszkodowania.

Skutek słabszy = można żądać naprawienia szkody, którą poniosła przez to że liczyła na zawarcie um. przyrzeczonej. Jest to odszkodowanie w granicach tzw. ujemnego interesu umownego. Nawet przy założeniu, że odszkodowanie obejmuje także lucrum cessans należy pamiętać, iż chodzi tu o skutki niewykonania um. przedwstępnej a nie przyrzeczonej. Strony mogą w umowie przedwstępnej odmiennie określić zakres odszkodowania (także kary umowne).

Z uwagi na powyższe wskazuje się, że forma um. przedwstępnej (będąca formą ad solemnitatem um. przyrzeczonej) zastrzeżona jest w przypadku um. przedwstępnej ad eventum – jej niedochowanie nie powoduje nieważności um. przedwstępnej a jedynie brak możliwości skorzystania ze skutku silniejszego.

Przedawnienie:

Początek biegu przedawnienia, roszczeń z um. przedwstępnej (zawarcie um. przyrzeczonej, odszkodowanie) = bezskuteczny upływ terminu zastrzeżonego w um. przedwstępnej lub wyznaczonego przez stronę stanowi.

Roszczenia te przedawniają się z upływem 1 roku od terminu, w którym miała zostać zawarta um. przyrzeczona.

Jeżeli jednak wierzyciel dochodził w sądzie zawarcia um., a sąd oddalił powództwo, wówczas roszczenie z um. przedwstępnej przedawnia się z upływem roku od uprawomocnienia się orzeczenia.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Umowa pożyczki

2009-06-28T12:28:00.001-07:00

Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,
a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
Um.: konsensualna, nieodpłatna (może jednak być zawarta pod tytułem odpłatnym), dwustronnie zobowiązująca, nie jest umową wzajemną – zwrot przedmiotu pożyczki nie stanowi ekwiwalentu świadczenia pożyczkodawcy.
Forma: brak wymagań. Jednakże um. pożyczki, której wartość przenosi 500 zł powinna być dla celów dowodowych, stwierdzona pismem – 720 § 2 k.c. (jeśli jest forma pisemna um. to wszystko inne, np. zmiany, wypowiedzenie, też na piśmie).

Prawa i obowiązki stron.

Dającego pożyczkę

1) Obowiązek dokonania wszelkich czynności niezbędnych do przeniesienia na własność biorącego przedmiotu pożyczki, w szczególności do wydania. Dowód wydania przedmiotu pożyczki obciąża pożyczkodawcę

2) Jeżeli termin wydania przedmiotu pożyczki nie został inaczej określony, znajdzie zastosowanie ogólna zasada spełnienia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania (445 k.c.)

3) Ponosi odpowiedzialność za wady fizyczne i prawne wydanej rzeczy (724 k.c.), przy czym dający pożyczkę odpowiada za szkodę, którą wyrządził biorącemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich. Jest zwolniony z odpowiedzialności, gdy biorący mógł z łatwością wadę zauważyć.

Biorącego pożyczkę

roszczenie o wydanie przedmiotu pożyczki;
jeżeli przedmiot pożyczki został przez niego odebrany, powinien go zwrócić w terminie umówionym, w razie nieoznaczenia terminu zwrotu znajduje zastosowanie art. 723 k.c., przewiduje zwrot w ciągu 6 tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę;
obowiązek wcześniejszego zwrotu pożyczki powstaje wówczas, gdy dający pożyczkę stosownie do zasad ogólnych (458 k.c.) może żądać spełnienia świadczenia bez względu na zastrzeżony termin. Wiąże się to z niewypłacalnością biorącego pożyczkę oraz znacznym zmniejszeniem zabezpieczenia wierzytelności wskutek okoliczności, za które biorący pożyczkę ponosi odpowiedzialność.
biorący pożyczkę może ją zwrócić w każdym czasie, niezależnie od tego, czy termin zwrotu został oznaczony czy też nie.
Odstąpienie od um. = dający pożyczkę może odstąpić od um. i odmówić wydania przedmiotu pożyczki, jeżeli zwrot pożyczki jest wątpliwy z powodu złego stanu majątkowego drugiej strony. Uprawnienie to nie przysługuje dającemu pożyczkę, jeżeli w chwili zawarcia um. o złym stanie majątkowym drugiej strony wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć.
Przedawnienie: Roszczenia dającego pożyczkę o jej zwrot przedawnia się z upływem ogólnych terminów przedawnienia (art. 118 kc). Roszczenia biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki ulega przedawnieniu z upływem 6 miesięcy od chwili, gdy przedmiot ten miał być wydany (art. 722 kc).
Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Umowa o roboty budowlane

2009-06-28T12:26:00.001-07:00

Umowa o roboty budowlane jest podtypem umowy o dzieło.

Jest umową rezultatu, konsensualną, odpłatną i wzajemną.

Strony = wykonawca i inwestor

Przedmiot = wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do:

dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu,
do odebrania obiektu
zapłaty umówionego wynagrodzenia.

Forma: na piśmie (ad probationem).

Dokumentacja techniczna (w szczególności projekt) stanowi cześć składową um. W razie wątpliwości poczytuje się, iż wykonawca podjął się wszystkich robót objętych projektem stanowiącym część składową um.

Podwykonawstwo: !!!

Do zawarcia przez wykonawcę um. o roboty budowlane z podwykonawcą jest wymagana zgoda inwestora.

Jeżeli inwestor, w terminie 14 dni od przedstawienia mu um. z podwykonawcą nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń = uważa się, że wyraził zgodę.

Do zawarcia przez podwykonawcę um. z dalszym podwykonawcą jest wymagana zgoda inwestora i wykonawcy;

Forma um. podwykonawstwa = pisemna pod rygorem nieważności.

Zawierający um. z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy (nie można tej odp. wyłączyć umownie).

Odbiory częściowe = w braku odmiennego postanowienia um. inwestor obowiązany jest na żądanie wykonawcy przyjmować wykonane roboty częściowo, w miarę ich ukończenia, za zapłatą odpowiedniej części wynagrodzenia.

- obowiązkiem wykonawcy jest niezwłoczne powiadomienie inwestora, jeżeli dostarczona przez inwestora dokumentacja, teren budowy, maszyny lub urządzenia nie nadają się do prawidłowego wykonania robót albo jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu robót.

- jeżeli wykonawca przejął protokolarnie od inwestora teren budowy, ponosi on aż do chwili oddania obiektu odpowiedzialność na zasadach ogólnych za szkody wynikłe na tym terenie. Konieczną przesłanką ponoszenia odpowiedzialności przez wykonawcę jest protokolarne przekazanie terenu budowy. Inwestor jest zwolniony z odpowiedzialności.

- ryzyko zniszczenia budynku – ogólna zasada – ryzyko to obciąża tego, kto sprawuje faktyczne władztwo nad obiektem, a więc wykonawcę. Wyjątek, gdy łącznie 2 przesłanki są spełnione:

(a) wykonany obiekt uległ zniszczeniu lub uszkodzeniu wskutek wadliwości dostarczonych przez inwestora materiałów, maszyn lub urządzeń albo wskutek wykonania robót według wskazówek inwestora,

(b) wykonawca uprzedził inwestora o niebezpieczeństwie zniszczenia lub uszkodzenia obiektu albo jeżeli mimo zachowania należytej staranności nie mógł stwierdzić wadliwości dostarczonych przez inwestora materiałów, maszyn lub urządzeń.

W takiej wyjątkowej sytuacji ryzyko obciąża inwestora, a wykonawca może żądać umówionego wynagrodzenia lub jego odpowiedniej części – stosownie do zrealizowanych prac.

Odpowiednie stosowanie przepisów o umowie o dzieło w odniesieniu do:

(a) skutków opóźnienia się przez wykonawcę z rozpoczęciem robót lub wykończeniem obiektu.

Art. 635. Jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w czasie umówionym, zamawiający może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od um. odstąpić jeszcze przed upływem terminu do wykonania dzieła.

(b) wykonywania przez wykonawcę robót w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową.

Art. 636. § 1. Jeżeli przyjmujący zamówienie wykonywa dzieło w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, zamawiający może wezwać go do zmiany sposobu wykonania i wyznaczyć mu w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu zamawiający może od um. odstąpić albo powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie dzieła innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo przyjmującego zamówienie.

§ 2. Jeżeli zamawiający sam dostarczył materiału, może on w razie odstąpienia od um. lub powierzenia wykonania dzieła innej osobie żądać zwrotu materiału i wydania rozpoczętego dzieła.

Art. 637. § 1. Jeżeli dzieło ma wady, zamawiający może żądać ich usunięcia, wyznaczając w tym celu przyjmującemu zamówienie odpowiedni termin z zagrożeniem, że po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu nie przyjmie naprawy. Przyjmujący może odmówić naprawy, gdyby wymagała nadmiernych kosztów.

§ 2. Gdy wady usunąć się nie dadzą albo gdy z okoliczności wynika, że przyjmujący zamówienie nie zdoła ich usunąć w czasie odpowiednim, zamawiający może od um. odstąpić, jeżeli wady są istotne; jeżeli wady nie są istotne, zamawiający może żądać obniżenia wynagrodzenia w odpowiednim stosunku. To samo dot. wypadku, gdy przyjmujący zamówienie nie usunął wad w terminie wyznaczonym przez zamawiającego.

Art. 638. Jeżeli z artykułów poprzedzających nie wynika nic innego, do rękojmi za wady dzieła stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży.

(d) uprawnienia inwestora do odstąpienia od um. przed ukończeniem obiektu.

Art. 644. Dopóki dzieło nie zostało ukończone, zamawiający może w każdej chwili od um. odstąpić płacąc umówione wynagrodzenie. Jednakże w wypadku takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Najem a dzierżawa

2009-06-28T12:19:00.001-07:00

Najem	Dzierżawa
Najemca ma prawo do używania przedmiotu najmu.	Dzierżawca ma prawo do używania i pobierania pożytków.
Przedmiotu najmu mogą być rzeczy.	Przedmioty dzierżawy mogą być rzeczy lub prawa.
Najemca zobowiązany jest używać rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem.	Dzierżawca zobowiązany jest wykonywać swoje prawo zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki (wymogi stawiane przed dzierżawcą są więc bardziej surowe).
Najemcę obciążają jedynie drobne nakłady połączone ze zwykłym używaniem rzeczy. Natomiast wynajmujący powinien wydać najemcy rzecz w stanie przydatnym do umówionego użytku i utrzymywać ją w takim stanie przez czas trwania najmu.	Dzierżawca ma obowiązek dokonywania napraw niezbędnych do zachowania przedmiotu dzierżawy w stanie nie pogorszonym (wszelkie nakłady konieczne, a więc nie tylko te związane ze zwykłym używaniem rzeczy, obciążają dzierżawcę).
Jeżeli sposób płatności czynszu nie jest określony, czynsz płatny jest z góry.	Jeżeli sposób płatności czynszu nie jest określony, czynsz płatny jest z dołu.
Najemca może rzecz najętą oddać w całości lub części O3 do bezpłatnego używania albo w podnajem, jeżeli um. mu tego nie zabrania (z wyjątkiem najmu lokali, gdzie zgoda jest potrzebna).	Bez zgody wydzierżawiającego dzierżawca nie może oddawać przedmiotu dzierżawy O3 do bezpłatnego używania ani go poddzierżawiać.
Podnajem wygasa w razie wygaśnięcia stosunku najmu	Poddzierżawa nie wygasa w razie wygaśnięcia stosunku dzierżawy. Rozwiązanie um. dzierżawy powoduje, że trwająca nadal um. poddzierżawy wiąże wydzierżawiającego z poddzierżawcą.
W przypadku um. na czas określony max – 10 lat.	W przypadku um. na czas określony max – 30 lat.
Najemca korzysta z ochrony posesoryjnej. Najemca lokalu korzysta z ochrony według przepisów o ochronie własności.	Dzierżawca zawsze korzysta wyłącznie z ochrony posesoryjnej.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Um. leasingu

2009-06-28T12:17:00.001-07:00

W Kodeksie cywilnym od 2000 r.

Praktyka wykształciła 2 główne rodzaje leasingu:

finansowy (finansowany) = korzystający otrzymuje przedmiot leasingu do używania na czas oznaczony, zbliżony do okresu gospodarczej używalności + pokrywa wszelkie nakłady poniesione przez finansującego, uiszczając uzgodnione opłaty, kwalifikowane jako jednorazowe świadczenie rozłożone na raty;
operacyjny (bieżący) = korzystający uzyskuje dobro na krótki czas, uiszczane przez korzystającego wynagrodzenie ma charakter świadczenia okresowego. (Wg KC nie jest to leasing, stosujemy tu przepisy o najmie i dzierżawie)

Leasing w KC

Przez um. leasingu finansujący zobowiązuje się

w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa
nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w tej umowie i
oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków
przez czas oznaczony,

zaś druga strona czyli korzystający zobowiązuje się

zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne,
równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego.

Leasing finansowy pośredni = finansujący nabywa rzecz od O3.

Leasing finansowy bezpośredni = finansujący jest jednocześnie producentem (właścicielem) rzeczy. (KC stosujemy odpowiednio)

Wg KC do leasingu nie mogą być zaliczane um. leasingu operacyjnego – do takich umów stosuje się odpowiednio przepisy o najmie i dzierżawie.

Charakter: odpłatna, dwustronnie obowiązująca, wzajemna, konsensualna, kauzalna.

Strony: finansujący i korzystający. Jest to um. kwalifikowana, bo jedną ze stron (finansującym) zawsze musi być przedsiębiorca prowadzący działalność leasingową.

Forma: um. leasingu powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności. Jeżeli dla określonych klauzul wprowadzanych przez strony istnieją bardziej surowe wymogi, należy je zachować (np. ustanowienie prawa pierwokupu gdy leasing dot. nieruchomości – akt notarialny).

Przedmiot: rzecz (ruchomość lub nieruchomość); także zespół rzeczy (np. linia technologiczna). Jeśli przedmiotem jest np. przedsiębiorstwo (zbiór rzeczy i praw) to należy przepisy o leasingu stosować odpowiednio.

Obowiązki stron:

Finansującego:

(a) nabyć rzecz mającą być przedmiotem leasingu;

(b) wydać rzecz (wraz z odpisem um. ze zbywcą i dokumentacją np. gwarancjami) korzystającemu do używania i pobierania pożytków w stanie, w jakim znajdowała się w chwili wydania finansującemu przez zbywcę (finansujący odpowiada więc za ewentualne pogorszenie rzeczy gdy znajdowała się u niego). Finansujący nie ponosi odpowiedzialności wobec korzystającego za przydatność rzeczy do umówionego użytku (to odróżnia leasing od najmu; uzasadnione tym, że korzystający ma wpływ na wybór rzeczy, jaką ma nabyć finansujący);

(d) chronić korzystającego przed osobami trzecimi (np., wspierać w postępowaniu windykacyjnym; samemu korzystającemu przysługuje ochrona posesoryjna);

(e) niezwłocznie powiadomić korzystającego o zbyciu przedmiotu leasingu (nabywca wstępuje do stosunku leasingu w miejsce finansującego);

(f) odbiór rzeczy po ustaniu leasingu.

Korzystającego:

(a) odbiór przedmiotu leasingu

(b) uiszczanie w uzgodnionych ratach opłaty leasingowej

Świadczenie korzystającego ma charakter jednego świadczenia płaconego w ratach. Opłata powinna być co najmniej równa cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego. Poza ceną lub wynagrodzeniem do opłaty doliczany jest zazwyczaj zysk finansującego, koszty transakcji, kredytu itp.

(d) utrzymywać rzecz w należytym stanie (dokonywać jej konserwacji i napraw niezbędnych do zachowania rzeczy w stanie niepogorszonym, z uwzględnieniem jej zużycia wskutek prawidłowego używania) oraz ponosić ciężary związane z własnością lub posiadaniem rzeczy (np. podatki od nieruchomości);

(e) umożliwić finansującemu sprawdzenie rzeczy;

(f) używać rzeczy i pobierać jej pożytki w sposób określony w umowie leasingu, a gdy um. tego nie określa - w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy.

(g) nie czynić w rzeczy zmian bez zgody finansującego, chyba że wynikają one z przeznaczenia rzeczy.

(h) zwrot rzeczy po wygaśnięciu leasingu, chyba że um. stanowi inaczej

Wygaśnięcie leasingu – sytuacje nadzwyczajne

- jeżeli po wydaniu korzystającemu rzecz została utracona z powodu okoliczności, za które finansujący nie ponosi odpowiedzialności, um. leasingu wygasa. W takiej sytuacji, finansujący może żądać od korzystającego: (a) natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia um. leasingu oraz z tytułu ubezpieczenia rzeczy, (b) naprawienia szkody.

- finansujący może wypowiedzieć um. ze skutkiem natychmiastowym (albo za uzgodnionym przez strony terminem wypowiedzenia) jeżeli korzystający:

(a) pomimo upomnienia na piśmie nie utrzymuje rzeczy w należytym stanie albo uchyla się od ponoszenia ciężarów związanych z rzeczą;

(b) pomimo upomnienia na piśmie używa rzeczy i pobiera jej pożytki niezgodni z umową albo właściwościami i przeznaczeniem rzeczy;

(d) oddaje bez zgody finansującego rzecz do używania O3.

- jeżeli korzystający dopuszcza się zwłoki z zapłatą co najmniej jednej raty, finansujący powinien wyznaczyć na piśmie korzystającemu odpowiedni termin dodatkowy do zapłacenia zaległości z zagrożeniem, że w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu może wypowiedzieć um. leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia. Postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystającego są nieważne.

W razie wypowiedzenia przez finansującego um. leasingu na skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i rozwiązania um. leasingu.

Inne

Opcja – w umowie można zastrzec zobowiązanie finansującego do przeniesienia bez dodatkowego świadczenia na korzystającego własność rzeczy po upływie oznaczonego w umowie czasu trwania leasingu. W takiej sytuacji korzystający może żądać przeniesienia własności rzeczy w terminie miesiąca od upływu tego czasu, chyba że strony uzgodniły inny termin. (zrozumiałe jest "bez dodatkowego świadczenia" – w czasie trwania um. korzystająca płaci opłaty leasingowe równe co najmniej cenie nabycia rzeczy)

Odesłanie – przepisy odsyłają do przepisów o sprzedaży na raty w odniesieniu do zapłaty przez korzystającego rat przed terminem płatności oraz do przepisów o najmie do np. zabezpieczenia rat leasingu i świadczeń dodatkowych korzystającego.

Rękojmia:

- Finansujący co do zasady nie odpowiada wobec korzystającego za wady rzeczy. Wyjątek - jeżeli wady te powstały na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność. Postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystającego są nieważne.

- z chwilą zawarcia przez finansującego um. ze zbywcą z mocy ustawy przechodzą na korzystającego uprawnienia z tytułu wad rzeczy przysługujące finansującemu względem zbywcy, z wyjątkiem uprawnienia odstąpienia przez finansującego od um. ze zbywcą. Wykonanie przez korzystającego tych uprawnień nie wpływa na jego obowiązki wynikające z um. leasingu, chyba że finansujący odstąpi od um. ze zbywcą z powodu wad rzeczy.

- korzystający może żądać odstąpienia przez finansującego od um. ze zbywcą z powodu wad rzeczy, jeżeli uprawnienie finansującego do odstąpienia wynika z przepisów prawa lub um. ze zbywcą. Bez zgłoszenia żądania przez korzystającego finansujący nie może odstąpić od um. ze zbywcą z powodu wad rzeczy – odstąpienie bez żądania jest bezskuteczne.

- w razie odstąpienia przez finansującego od um. ze zbywcą z powodu wad rzeczy, um. leasingu wygasa. Finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i wygaśnięcia um. leasingu oraz um. ze zbywcą.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Forma darowizny

2009-06-28T12:14:00.001-07:00

Wymóg spełnienia formy w umowie darowizny

Kodeks cywilny formułuje wymóg zachowania formy jedynie w odniesieniu do oświadczenia woli składanego przez darczyńcę.

Oświadczenie darczyńcy = forma aktu notarialnego.

Oświadczenie obdarowanego = nie wymaga zachowania jakiejkolwiek formy szczególnej.

Brak formy = um. darowizny staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione = konwalidacją czynności prawnej poprzez spełnienie świadczenia.

Konwalidacja nie dot. przypadków, gdy ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają zachowania określonej formy pod rygorem nieważności.

W takiej sytuacji nie jest możliwa konwalidacja czynności przez samo spełnienie świadczenia.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Triada uprawnień właściciela

2009-06-28T12:12:00.001-07:00

Przedmiotem własności może być tylko rzecz (ruchoma lub nieruchomość).

Tradycyjnie wyróżnia się 3 uprawnienia właściciela:

posiadanie (ius possidendi)
korzystanie, a w nim:
1. używanie rzeczy (ius utendi)
2. pobieranie pożytków
3. i innych dochodów (ius fruendi)
4. zużycie rzeczy (ius abutendi)
rozporządzanie rzeczą (ius disponendi) a w nim:
1. wyzbycie się własności (skutkujące przejściem prawa na inne podmioty)
2. obciążenie własności
3. zniesienie własności

Są to prawa skuteczne erga omnes = właściciel może wykonywać swoje uprawnienia z wyłączeniem innych osób. Uprawnienie właściciela = obowiązek O3 (powstrzymania się od ingerencji w sferę własności).

Granice korzystania z uprawnień właściciela wyznacza:

ustawa (np. immisje – art. 144 k.c., stan wyższej konieczności art. 142 k.c., ustanowienie drogi koniecznej art. 145 k.c.),
zasady współżycia społecznego (tylko w absolutnie wyjątkowych przypadkach),
społeczno–gospodarcze przeznaczenie prawa (inaczej można wykorzystać nieruchomość położoną na wsi, a inaczej w mieście, np. jeśli chodzi o dopuszczalność hodowli pszczół.

1. Uprawnienie do posiadania rzeczy:

mimo że nie zostało wyraźnie wymienione w art. 140 k.c. jest jednym z podstawowych uprawnień wchodzących w skład prawa własności prawa własności
chodzi o posiadanie samoistne (skoro posiadaczem samoistnym jest ten kto rzeczą włada jak właściciel, oczywistym jest że z reguły posiadaczem samoistnym będzie właśnie właściciel),
warto też pamiętać, że posiadania nie traci się przez oddanie drugiemu rzeczy w posiadanie zależne

2. Uprawnienie do korzystania z rzeczy:

Art. 140 k.c. jako przykład korzystania wymienia jedynie pobieranie pożytków i innych dochodów z rzeczy, co nie oznacza że pozostałe elementy wchodzące w skład korzystania nie są w polskim prawie uważane za elementy prawa własności. W skład uprawnienia do korzystania wchodzą:

używanie rzeczy – chodzi tu o takie używanie któr nie polega na czerpaniu dochodów z rzeczy (np. korzystanie z lokalu przez zamieszkiwanie, używanie pojazdu podczas jazdy, czy maszyn podczas ich pracy),
pobieranie pożytków – obejmuje pożytki naturalne (a więc płody i inne odłączone części składowe stanowiące normalny dochód z rzeczy – np. wyrąb drzewa w lesie, zbiór płodów rolnych, wydobycie żwiru) o ile oczywiście rzecz przynosi takie pożytki, oraz pożytki cywilne (czyli dochody, jakie rzecz przynosi na podstawie stosunku cywilnoprowanego – np. czynsz najmu lub dzierżawy.
pobieranie innych dochodów z rzeczy (przywołane w art. 140 k.c. in fine) – chodzi o dochody inne niż pożytki naturalne i cywilne, wskazuje się że będą mieścić się tu np. zagospodarowanie drzew stanowiących wiatrołomy, czy odłów ryb z wysychającego stawu - nie stanowią one normalnych przychodów (pożytków) niemniej jednak z pewnością stanowią dla właściciela dochód.
zużycie i przetworzenie rzeczy – w przypadku wielu rzeczy (lekarstw, żywności) ich zużycie stanowi podstawowy sposób korzystania z nich, przetworzenie rzeczy obejmuje również np. połączenie jej z innymi, dyskusyjne jest natomiast czy zniszczenie rzeczy mieści się w korzystaniu czy też w rozporządzaniu rzeczą

3. Uprawnienie do rozporządzania rzeczą = Celem czynności rozporządzających może być przeniesienie, obciążenie lub zniesienie prawa własności.

wyzbycie się prawa własności – obejmuje uprawnienie do przeniesienia własności i do rozporządzenia własnością na wypadek śmierci, skutkujące pochodnym, translatywnym nabyciem prawa własności, formą wyzbycia się własności jest również zrzeczenie się własności (w chwili obecnej trwają prace nad uregulowaniem tej instytucji po stwierdzeniu niekonstytucyjności art. 179 k.c. i złożeniu przez Prezydenta veta wobec ustawy nowelizującej). Jeśli chodzi natomiast o porzucenie rzeczy, mimo iż ustawa mówi o "wyzbyciu się" własności w ten sposób, kwalifikuje się je jako sposób "zniesienia" prawa własności por. lit. c.
obciążenie własności – obejmuje przede wszystkim ustanowienie ograniczonych praw rzeczowych, jeśli chodzi natomiast o ustanowienie praw obligacyjnych, jakkolwiek właściciel ma pełne prawo do zawierania umów dotyczących rzeczy, to neguje się skutek takich umów w postaci "obciążenia" rzeczy będącego elementem rozporządzenia nią (E.Gniewek).
zniesienie prawa własności – tutaj w grę wchodzą dwie sytuacje, wskazane już wcześniej porzucenie rzeczy ruchomej oraz niewątpliwie zniszczenie rzeczy.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Testament alograficzny

2009-06-28T12:06:00.001-07:00

(art. 951 Kodeksu cywilnego)

Alograficzny = testament zwykły, ustnie wobec wójta (ale nie jest to testament ustny. Ustny jest test. szczególnym).

Wymogi:

Ustnie wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego,
W obecności 2 świadków
Oświadczenie spisuje się w protokole z podaniem daty jego sporządzenia,
Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków,
Protokół podpisują spadkodawca (jeśli nie może się podpisać to zaznacza się to w protokole), osoba wobec której wola została oświadczona (urzędnik) oraz świadkowie.
Nie mogą w ten sposób sporządzić testamentu osoby głuche lub nieme.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Spadki

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Termin

2009-06-28T11:59:00.001-07:00

Termin = zastrzeżenie, które uzależnia powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej od zdarzenia przyszłego i pewnego.

Rodzaje terminów:

początkowy –uzależnia powstanie skutku prawnego z nadejściem zdarzenia przyszłego i pewnego
końcowy –uzależnia ustanie skutku prawnego z nadejściem zdarzenia przyszłego i pewnego.

Zasady obliczania terminu

Termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia, jeżeli jednak początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczeniu terminu dnia, w którym zdarzenie to nastąpiło
Termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. Jednakże przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia.
Jeżeli termin jest oznaczony na początek, środek lub koniec miesiąca, rozumie się przez to 1, 15 lub ostatni dzień miesiąca. Termin półmiesięczny jest równy 15 dniom.
Jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach lub latach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc = 30 dni, a 1 rok = 365 dni.
Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa następnego dnia (oczywiście sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy)

Odpowiednie stosowanie przepisów o warunku.

Do terminu początkowego stosuje się odpowiednio przepisy o warunku zawieszającym
Do terminu końcowego zaś przepisy o warunku rozwiązującym.

Zastrzeżenie terminu jest niedopuszczalne:

gdy zakaz wynika z ustawy (np. art. 157 KC, 962 KC, 1018 § 1 KC);
gdy zakaz wynika z właściwości czynności prawnej (np. zawarcie małżeństwa)

Łączenie terminu z warunkiem

W praktyce termin często łączy się z warunkiem, co czego dochodzi, gdy:

a) nadejście terminu jest wprawdzie pewne, ale niepewna jest chwila jego nadejścia

b) nadejście terminu nie jest wprawdzie pewne, ale w razie jego nadejścia pewna jest jego chwila

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Rodzaje szkody majątkowej

2009-06-28T11:52:00.001-07:00

Szkoda = powstała wbrew woli poszkodowanego różnica między obecnym jego stanem majątkowym a tym, jaki istniałby gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Szkoda majątkowa obejmuje:

stratę rzeczywistą jaką poniósł poszkodowany w mieniu (damnum emergens); polega albo na uszczupleniu aktywów albo na powiększeniu pasywów (nie jest z kolei stratą tzw. ubytek naturalny – powstały w następstwie topnienia, wysychania, etc),
utratę korzyści, które poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lucrum cessans).

Szkoda majątkowa może mieć postać:

szkody na mieniu = bezpośredni uszczerbek składnika majątkowego poszkodowanego,
szkody na osobie = naruszeniu dóbr osobistych, w następstwie którego dochodzi – obok albo wespół z wyrządzeniem krzywdy – do negatywnych następstw w majątku tej osoby.

Utracone korzyści = jedna z postaci szkody.

Szkoda ma tu zawsze charakter hipotetyczny. Porównanie 2 majątków.

Ujemny interes umowny = szkoda wynikła z niedojścia um. do skutku (tzw. culpa in contahento).

Obejmuje to, co by strona miała – a więc hipotetycznie – gdyby nie podejmowała działań zmierzających do zawarcia niedoszłej um. do skutku. ( damnum emergens - wszystkie koszty, jakie poniósł poszkodowany, licząc na zawarcie um., np.: koszty przejazdu, zwrotu rzeczy danych na poczet zamierzonej um.. Należy ją przeciwstawić szkodzie, jaka jest następstwem niewykonania zawartej um. (tzw. szkoda w ramach dodatniego interesu umownego).

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Szczególne rodzaje sprzedaży

2009-06-22T14:32:00.001-07:00

Sprzedaż na raty:

Strony = przedsiębiorca (sprzedawca) i os. fizyczna będąca konsumentem (kupujący)

Przedmiot um. = rzecz ruchoma,

Cena płatna w ratach.

Wydanie rzeczy przed całkowitym zapłaceniem ceny.

Przepisów o sprzedaży na raty nie stosujemy, gdy kupujący nabył rzecz w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, a cena ma być płacona w ustalonych umową ratach.

Termin płatności rat = termin zastrzeżony na korzyść dłużnika = kupujący może płacić przed upływem terminu.

Natychmiastowa wymagalność całej ceny = na wypadek uchybienia terminom płatności rat. Takie zastrzeżenie jest skuteczne tylko, gdy:

zostało uczynione na piśmie przy zawarciu um.,
kupujący jest w zwłoce z zapłatą co najmniej 2 rat (nie muszą to być kolejne raty)
na łączną sumę przewyższającą 1/5 cześć ceny.

Odstąpienie od um. przez sprzedawcę = gdy:

kupujący jest w zwłoce z zapłatą co najmniej 2 rat, a
łączna suma zaległych rat przekracza 1/5 umówionej ceny
pomimo wyznaczenia przez sprzedawcę dodatkowego terminu do ich uiszczenia, kupujący nie uczynił tego.

W obu przypadkach postanowienia umowne nie mogą być mniej korzystne dla kupującego.

Przepisy dot. sprzedaży na raty mają odpowiednie zastosowanie do um. sprzedaży, przy których kredytowanie kupującego odbywa się na innych zasadach – kredyt na zakupy ratalne.

Zastrzeżenie własności rzeczy sprzedanej:

Sprzedawca zastrzega prawo własności sprzedanej rzeczy ruchomej do momentu uiszczenia całości ceny. Jest to sposób zabezpieczenia interesów sprzedawcy, zapobiegający swobodnemu rozporządzaniu rzeczą przez kupującego.

W razie wątpliwości uważa się, że przeniesienie własności na podstawie um. zawierającej podobne zastrzeżenie nastąpiło pod warunkiem zawieszającym.

Forma = Zastrzeżenie własności rzeczy wydanej kupującemu powinno mieć formę pisemną (ad probationem), a jeżeli ma być skuteczne wobec wierzycieli kupującego wymagana jest data pewna (forma ad eventum).

Sprzedaż na próbę = kupujący ma możliwość zwrotu sprzedawcy przedmiotu sprzedaży, jeżeli nie uzna go za dobry.

Um. warunkowa. W razie wątpliwości poczytuje się ją za zawartą pod warunkiem zawieszającym, że kupujący uzna przedmiot sprzedaży za dobry. Decydujące znaczenie ma w tym względzie subiektywne przekonanie kupującego.

Jeżeli strony nie ustaliły terminu próby lub zbadania rzeczy, odpowiedni termin może wyznaczyć sprzedawca.

Po odebraniu rzeczy przez kupującego i braku jego oświadczenia we właściwym terminie (oznaczonym umownie lub przez sprzedawcę) uważa się, że uznał on przedmiot sprzedaży za dobry.

Prawo odkupu

Jest to zastrzeżenie umowne w umowie sprzedaży, które nadaje sprzedawcy uprawnienie po upływie określonego czasu do żądania od kupującego powrotnego przeniesienia własności rzeczy sprzedanej na sprzedawcę.

- Można zastrzec prawo odkupu na rzecz O3.

- Stwarza po stronie kupującego obowiązek powstrzymania się od czynności, które w przyszłości mogłyby uniemożliwić wykonanie prawa odkupu. Ograniczenia te mają jednak wyłącznie charakter obligacyjny – jeżeli w następstwie czynności zrealizowanych przez kupującego uprawniony nie będzie mógł wykonać prawa odkupu, może domagać się przywrócenia stanu poprzedniego, a jeśli jest to niemożliwe, domagać się od zobowiązanego odszkodowania na zasadach art. 471 KC (odpowiedzialność kontraktowa).

- Zastrzeżenie takie może znaleźć się w samej umowie sprzedaży, jak i w późniejszym porozumieniu.

- Prawo odkupu zastrzec można maksymalnie na okres 5 lat. W razie zastrzeżenia terminu dłuższego ulega on ex lege skróceniu do 5 lat.

- Prawo odkupu realizuje się poprzez oświadczenie złożone kupującemu. Oświadczenie musi być złożone w formie jakiej przepisy wymagają dla zawarcia um. sprzedaży rzeczy, której dot. prawo odkupu (a więc jeśli np. dot. nieruchomości to w formie aktu notarialnego).

- Sporne w doktrynie: czy poprzez samo oświadczenie o wykonaniu prawa odkupu dochodzi do skutku zwrotna um. sprzedaży (wówczas zastrzeżenia prawa odkupu traktowane jest jako oferta kupującego), czy poprzez złożenie oświadczenia aktualizuje się obowiązek kupującego do zawarcia stosownej um. sprzedaży z wykonującym prawo odkupu. Przeważa pogląd drugi.

- Cena odkupu – powinno się oznaczyć w umowie. W braku takiego oznaczenia – stosować kryteria z KC, a więc: cena odkupu = cena sprzedaży + koszty sprzedaży (np. opłaty notarialne) + nakłady (jednakże zwrot nakładów, które nie stanowiły nakładów koniecznych, należy się kupującemu tylko w granicach istniejącego zwiększenia wartości rzeczy).

Jeżeli określona w umowie cena odkupu przenosi cenę i koszty sprzedaży, wykonujący prawo odkupu może żądać obniżenia ceny odkupu do wartości rzeczy w chwili wykonania prawa odkupu, jednakże nie niżej sumy obliczonej według przytoczonych wyżej kryteriów wskazanych w KC.

- Prawo odkupu jest niezbywalne i niepodzielne. Jeżeli jest kilku uprawnionych do odkupu, a niektórzy z nich nie wykonywają tego prawa, pozostali mogą je wykonać w całości.

Prawo pierwokupu

Jest to zastrzeżenie, które rodzi po stronie danego podmiotu uprawnienie do pierwszeństwa kupna rzeczy na wypadek gdyby podmiot zobowiązany zawarł um. sprzedaży z O3.

- Uprawnienie to może zostać zrealizowane wyłącznie wtedy, gdy podmiot zobowiązany zdecyduje się sprzedać rzecz, zawierając stosowną um. sprzedaży z osoba trzecią. Tylko wtedy podmiot uprawniony może z prawa pierwokupu skorzystać – prawo to nie jest więc realizowane z inicjatywy uprawnionego.

- prawo pierwokupu może wynikać z ustawy albo z czynności prawnej.

- zobowiązany z tytułu pierwokupu ma obowiązek zawarcia um. sprzedaży z osobą trzecią pod warunkiem, że uprawniony do pierwokupu prawa swego nie wykona (w razie sprzedaży nieruchomości może to być wyłącznie um. zobowiązująca, w razie sprzedaży rzeczy ruchomej może to być um. rozporządzająca, gdzie skutek rozporządzający następuje w razie nieskorzystania przez uprawnionego z prawa pierwokupu). Zobowiązany powinien niezwłocznie zawiadomić uprawnionego o treści um. sprzedaży (a więc wszystkich jej istotnych postanowieniach) zawartej z osoba trzecią.

- prawo pierwokupu wykonuje się poprzez złożenie oświadczenia woli zobowiązanemu. Forma oświadczenia zależy od wymagań dot. formy przy sprzedaży przedmiotu, którego dot. prawo pierwokupu. Wykonanie prawa należy uznać za skuteczne jeżeli zbywca został powiadomiony o złożeniu oświadczenia woli we właściwej formie (można więc np. zawiadomić o złożeniu oświadczenia w formie aktu notarialnego w odniesieniu do nieruchomości, bez potrzeby przesyłania odpisu tego aktu).

- Prawo pierwokupu co do nieruchomości można wykonać w ciągu miesiąca, a co do innych rzeczy - w ciągu tygodnia od otrzymania zawiadomienia o sprzedaży. Możliwa jest umowna modyfikacja tych terminów. W czasie trwania tych terminów nie mogą być podejmowane okoliczności, które hamowałyby bądź eliminowały wykonanie prawa pierwokupu (np. nie jest dopuszczalne rozwiązanie um. sprzedaży).

- skutki naruszenia prawa pierwokupu:

(a) jeżeli prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego, współwłaścicielowi albo dzierżawcy, sprzedaż dokonana bezwarunkowo jest nieważna (spór w doktrynie: czy nieważna cała um. – cała um. upada; czy też wyłącznie "bezwarunkowość um." – w związku z czym nie upada cała um., ale przekształca się w warunkową).

(b) w pozostałych przypadkach um. jest ważna, ale zobowiązany ponosi obowiązek odszkodowawczy. Naruszenie prawa pierwokupu może polegać na:

- sprzedaży rzecz O3 bezwarunkowo

- braku zawiadomienia uprawnionego o sprzedaży;

- podaniu wiadomości o istotnych postanowieniach um. sprzedaży niezgodnie z rzeczywistością.

Sankcją odszkodowawczą objęte jest samo pozbawienie możliwości wykonania prawa pierwokupu (nie trzeba udowadniać, że skorzystało by się z tego prawa) i straty poniesione z tego tytułu (w zasadzie tylko ujemny interes um., np. koszty ustanowienia pierwokupu). Nie są objęte odpowiedzialnością odszkodowawczą następstwa tego, że uprawniony nie stał się właścicielem rzeczy, której pierwokup dotyczył.

Dyskusyjne czy można powołać się na art. 59 (uznanie um. sprzedaży za bezskuteczne) – doktryna podzielona, orzecznictwo za.

- Przez wykonanie prawa pierwokupu dochodzi do skutku między zobowiązanym a uprawnionym um. sprzedaży tej samej treści, co um. zawarta przez zobowiązanego z osobą trzecią – samo złożenie oświadczenia woli skutkuje więc powstaniem um. pomiędzy stronami bez potrzeby dokonywania dodatkowych czynności. Uprawniony wykonujący prawo pierwokupu może domagać się uznania za bezskuteczne wobec niego tych postanowień um., które mają na celu udaremnienie pierwokupu (mogą to być np. uciążliwe i niespotykane świadczenia uboczne, powiązanie um. sprzedaży z innymi czynnościami czyniącymi sprzedaż nieatrakcyjną). Ponadto, jeżeli um. sprzedaży zawarta z osobą trzecią przewiduje świadczenia dodatkowe, których uprawniony do pierwokupu nie mógłby spełnić, może on swe prawo wykonać uiszczając wartość tych świadczeń. Jednakże gdy prawo pierwokupu przysługuje Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego z mocy ustawy, takie świadczenie dodatkowe uważa się za nie zastrzeżone.

- Jeżeli według um. sprzedaży zawartej z osobą trzecią cena ma być zapłacona w terminie późniejszym, uprawniony do pierwokupu może z tego terminu skorzystać tylko wtedy, gdy zabezpieczy zapłatę ceny (a więc co do zasady uprawniony powinien uiścić cenę w momencie wykonania prawa pierwokupu). Wymogu tego nie stosuje się, gdy uprawnionym jest państwowa jednostka organizacyjna (nie dot. to państwowych osób prawnych, za które Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności).

- Prawo pierwokupu jest niezbywalne. Jest ono niepodzielne, chyba że przepisy szczególne zezwalają na częściowe wykonanie tego prawa. Jeżeli jest kilku uprawnionych, a niektórzy z nich nie wykonywają prawa pierwokupu, pozostali mogą wykonać je w całości.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Zmiana wierzyciela

2009-06-22T14:17:00.001-07:00

Sposoby zmiany wierzyciela

Przelew (cesja),
Wstąpienie O3 w prawa zaspokojonego wierzyciela (poręczyciel, zastaw, hipoteka)
Sukcesja (fuzje, przejęcia)

I. Przelew (cesja) wierzytelności (509 KC)

Przelew wierzytelności (cesja) jest umową zawieraną przez dotychczasowego wierzyciela (cedenta) z osobą trzecią (cesjonariuszem), na mocy której cesjonariusz nabywa od cedenta przysługującą mu wierzytelność (wraz ze wszystkimi związanymi z nią prawami, także roszczeniami o zaległe odsetki).

Jest to czynność prawna konsensualna.

Wierzytelność stwierdzona pismem = przelew powinien być również pismem stwierdzony (art. 511 kc)

Do przeniesienia wierzytelności w drodze przelewu zbędna jest zgoda dłużnika (art. 509 §1 kc).

Zgodnie z art. 509 kc wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na O3 (przelew).

Nie można dokonać cesji:

gdy przelewu zakazują szczególne normy prawne np. art.595
gdy przelew sprzeczny jest z zastrzeżeniem umownym, zwartym w umowie pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem – strony mogą wykluczyć cesję wierzytelności lub uzależnić ją od zgody dłużnika, i to ze skutkiem wobec osób trzecich. Jeżeli jednak wierzytelność została stwierdzona pismem, zastrzeżenie jej niezbywalności jest tylko wtedy skuteczne, gdy pismo zawiera o nim wzmiankę, chyba że nabywca (cesjonariusz)o zastrzeżeniu tym wiedział w chwili przelewu (art. 514 kc)
gdy przelew sprzeciwia się właściwości zobowiązania (taki charakter mają m.in. wierzytelności typu akcesoryjnego, z uwagi na to, że spełniają one funkcję pomocniczą wobec innej wierzytelności lub jakiegoś prawa)
przeniesienia wierzytelności związanej z dokumentem na okaziciela lub dokumentem zbywalnym przez indos (art. 517). Przeniesienie wierzytelności z dokumentu na okaziciela następuje przez przeniesienie własności dokumentu. Do przeniesienia własności dokumentu potrzebne jest jego wydanie.

Przelew może przybrać dwojaką postać:

um. o podwójnym skutku (zobowiązująco- rozporządzającym)
czystej um. rozporządzającej

Ad.1) Przelew w pierwszej postaci polega na umowie zobowiązującej, w wykonaniu której następuje przeniesienie wierzytelności. Skutek ten (rozporządzający) nie musi być musi być jednak w umowie wyrażony ze względu na treść art. 510 §1 kc. W myśl tego przepisu um. sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna um. zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły

Ad. 2) Przelew w drugiej postaci polega na realizacji tylko jego skutków rozporządzających. Pomimo to pozostaje umową kauzalną, której ważność zależy od dokonania przysporzenia przez przeniesienie własności. Zobowiązanie to może wynikać nie tylko z jakiejś um., ale także z innych zdarzeń prawnych np. bezpodstawnego wzbogacenia, czynu niedozwolonego itp.

Przedmiotem um. są wierzytelności już istniejące oraz wierzytelności przyszłe, ale ich treść musi zostać w umowie przelewu określona.

Skutek wobec wierzyciela:

Cedent przestaje być wierzycielem, staje się nim cesjonariusz.
cesjonariusza nie chroni dobra wiara – wierzytelność przechodzi na nabywcę w takim stanie, w jakim była w chwili zawarcia um. o przelew, a więc ze wszystkimi związanymi z nią prawami i brakami (np. przedawnieniem)
Jeżeli cedent przelał wierzytelność, która mu nie przysługuje lub przysługuje w mniejszym zakresie, ponosi za to odpowiedzialność wobec cesjonariusza (art. 516 zd. 1 kc). Chodzi o odpowiedzialność za wady prawne cedowanej wierzytelności. Natomiast cedent nie ponowi odpowiedzialności za wypłacalność dłużnika (art. 516 zd. 2 kc), chyba że ją na siebie przyjął (w tzw. umowie gwarancyjnej).

Skutek wobec dłużnika:

Jego sytuacja prawna nie ulega zmianie, z tym tylko, że powinien świadczyć cesjonariuszowi – jako swojemu aktualnemu wierzycielowi.
Dopóki zbywca nie zawiadomił dłużnika o przelewie, dopóty spełnienie świadczenia do rąk poprzedniego wierzyciela ma skutek względem nabywcy (cesjonariusza), chyba że w chwili spełnienia świadczenia dłużnik uzyskał w inny sposób wiarygodną wiadomość wiedział o przelewie (art. 512 kc)- ochrona dłużnika działającego w dobrej wierze. Zasadę tę stosuje się także do czynności prawnych dokonanych między dłużnikiem a poprzednim wierzycielem.
Realizując zasadę, że sytuacja prawna dłużnika nie uległa w następstwie cesji pogorszeniu, art. 513 §1 kc przewiduje możliwość zgłoszenia przez niego wszelkich zarzutów, jakie miał on przeciwko cedentowi w chwili powzięcia wiadomości o przelewie.
W szczególności dłużnik może podnieść przeciwko cesjonariuszowi także zarzut potrącenia, który mu przysługiwał wobec cedenta (art. 513 §1 kc). W tym przypadku przełamana została więc zasada, że potrącenie dopuszczalne jest tylko między osobami, które są jednocześnie względem siebie dłużnikiem i wierzycielem Potrącenie to jest dopuszczalne, chociażby wierzytelność dłużnika stała się wymagalna dopiero po otrzymaniu przez dłużnika zawiadomienia o przelewie. Nie dot. to jednak wypadku, gdy wierzytelność przysługująca względem zbywcy stała się wymagalna później niż wierzytelność będąca przedmiotem przelewu.

II. Wstąpienie O3 w prawa zaspokojonego wierzyciela

Regulacja art. 518 kc.

Stosunek zobowiązaniowy, mimo zaspokojenia wierzyciela nie ulega wygaśnięciu, lecz trwa nadal ze zmienionym tylko podmiotem po stronie wierzyciela (subrogacja). Wstąpienie w prawa zaspokojonego wierzyciela następuje z mocy prawa. Skutki prawne wstąpienia są przez analogię podobne do skutków cesji.

Zmiana wierzyciela następuje przy zachowaniu poniższych warunków.

Osoba trzecia, która spłaca wierzyciela, nabywa spłaconą wierzytelność do wysokości dokonanej zapłaty (zachowana musi zostać tożsamość zobowiązania):

jeżeli płaci cudzy dług, za który jest odpowiedzialna osobiście (np. poręczyciel) albo pewnymi przedmiotami majątkowymi (np. zastaw, hipoteka);
jeżeli przysługuje jej prawo, przed którym spłacona wierzytelność ma pierwszeństwo zaspokojenia (np. hipoteka z wyższym pierwszeństwem wpisu w KW);
jeżeli działa za zgodą dłużnika w celu wstąpienia w prawa zaspokojonego wierzyciela; zgoda dłużnika powinna być pod nieważnością wyrażona na piśmie (konwersja); dłużnik liczy zazwyczaj na korzystniejszą sytuację prawną, będąc uzależnionym od swego nowego, przyszłego wierzyciela (np. niższe odsetki, dłuższe terminy spłaty)
jeżeli to przewidują przepisy szczególne.

W przypadku częściowego zaspokojenia wierzyciela przez osobę trzecią, wierzyciel zachowuje wierzytelność do pozostałej części, a nawet przysługuje mu pierwszeństwo zaspokojenia przed wierzytelnością, która przeszła na osobę trzecią wskutek częściowej zapłaty.

W przeciwieństwie do cesji, wstąpienie będzie dopuszczalne po wyrażeniu zgody dłużnika.. Dyskusyjnym jest, czy osoba trzecia może wstąpić w prawa wierzyciela na podstawie um. zawartej z nim.

Wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia, jeżeli jest już ono wymagalne. Także sprzeciw dłużnika nie uchyla obowiązku wierzyciela.

Jeżeli wierzyciel bezzasadnie omówi przyjęcia świadczenia od os. trzeciej, popadnie w zwłokę dłużnika.

Do ochrony dłużnika analogicznie stosuje się przepisy o przelewie wierzytelności:

- dopóki zbywca nie zawiadomił dłużnika o przelewie, spełnienie świadczenia do rąk poprzedniego wierzyciela ma skutek względem nabywcy, dlatego osobie trzeciej powinno zależeć na szybkim powiadomieniu dłużnika o zmianie wierzyciela;

- dłużnikowi przysługują przeciwko nabywcy wierzytelności wszelkie zarzuty, które miał przeciwko zbywcy.

III. Inne przypadki zmiany wierzyciela

Zmiana wierzyciela może nastąpić:

na skutek zdarzeń, z którymi ustawa wiąże przejście wierzytelności i długu określonej strony stosunku zobowiązaniowego: np. art. 625, 626, 678, 691 kc)
na skutek sukcesji generalnej – m.in. przekształcenie spółek prawa handlowego, dziedziczenie.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Służebność

2009-06-22T14:12:00.001-07:00

Służebność gruntowa

a służebność osobista

Służebności = ograniczone pr. rzeczowe.

Ze względu na kryterium osoby uprawnionego wyróżniamy:

Służebności gruntowe = Uprawniony - każdoczesny właściciel nieruchomości władnącej. Cel - zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej. Prawo związane z nieruchomością władnącą – jest częścią składową nieruchomości.
Służebności osobiste = Uprawniony - oznaczona osoba fizyczna. Cel - zaspokojenie osobistych potrzeb osoby uprawnionej. Niezbywalne, niedziedziczne, gaśnie z chwilą śmierci uprawnionego. Nie można ustanowić wbrew woli właściciela.

Służebność osobista = prawo, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej.

Postacie służebności:

a) służebności czynne (pozytywne) – polegają na uprawnieniu do korzystania w oznaczonym zakresie z cudzej nieruchomości (np. drogowa).

b) służebności bierne (negatywne) – zobowiązują właściciela nieruchomości obciążonej do niewykonywania określonych uprawnień względem własnej nieruchomości (np. zakaz sadzenia drzew).

Służebności Gruntowe

Jest prawem związanym z prawem własności nieruchomości władnącej i stanowi jej część składową.

Musi mieć na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej części.

Treść i cel

"Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (władnącej) prawem, którego treść polega na tym, że: właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności,

Powstanie

w drodze czynności prawnej (jeżeli nieruchomość jest przedmiotem współwłasności potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli)
konstytutywne orzeczenie sądu (art. 145, 146 i 151 Kc)
decyzja administracyjna (art. 112 i 120 ustawy o gospodarce nieruchomościami)
zasiedzenie (polegająca na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia);

Jest ona ustanawiana na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej i obciąża każdoczesnego właściciela nieruchomości służebnej.

Rodzaje służebności gruntowych:

czynne = np. drogowa, pobierania wody, oparcie budynku o mur sąsiada,
bierne = np. zakaz wznoszenia budynków na określonej działce, budynku o określonej wysokości, zakaz sadzenia drzew wysokopiennych.

Czas trwania = Zasadniczo powinna być ustanawiana bezterminowo, nie ma jednak przeszkód, by czas jej trwania ograniczyć terminem czy warunkiem.

Odpłatność = nie należy do treści służebności. Kwestia ta została pozostawiona decyzji stron, z wyjątkiem ustanawiania mocą orzeczenia sadowego służebności w prawie sąsiedzkim, mocą decyzji administracyjnej o wywłaszczeniu, a także zmiany z ważnych potrzeb gospodarczych treści czy sposobu wykonywania służebności (art. 291 KC).

Podmioty uprawniony = każdoczesny właściciel nieruchomości władnącej.

Podmioty zobowiązany = każdoczesny właściciel nieruchomości obciążonej.

Nie zawsze jednak podmiotem służebności gruntowej jest właściciel nieruchomości. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 286 Kc, który pozwala na ustanowienie służebności gruntowej na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej, bez względu na to czy jest ona właścicielem nieruchomości gruntowej.

Zakres i wykonywanie służebności

w braku innych danych zakres i wykonywanie określają zasady współżycia społ. i zwyczaje miejscowe, powinna jak najmniej utrudniać korzystanie z nieruchomości obciążonej, właściciel nieruchomości władnącej w braku um. obowiązany do utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej (jeżeli obowiązek ten został włożony na właściciela nieruchomości obciążonej, właściciel jest odpowiedzialny także osobiście za wykonanie tego obowiązku. Odpowiedzialność osobista współwłaścicieli jest solidarna).

Roszczenia:

o zmianę treści lub sposobu wykonywania służebności za wynagrodzeniem (ważne potrzeby gosp. wł. nieruch. obciąż.), chyba że żądana zmiana przyniosłaby niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej;
o zniesienie służebności za wynagrodzeniem (gdy stała się szczególnie uciążliwa a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej);
o zniesienie bez wynagrodzenia – gdy utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie.

Wygaśnięcie:

niewykonywanie przez 10 lat (przy służebności biernej: gdy na nieruchomości obciążonej istnieje od 10 lat stan sprzeczny z treścią służebności wygaśnięcie następuje ex lege); do wykazania, iż nastąpiło wygaśniecie niezbędne jest uzyskanie potwierdzenia tego skutku orzeczeniem sądowym, które ma charakter deklaratoryjny.
zrzeczenie się przez uprawnionego;
konfuzja;
zniesienie będące skutkiem utraty wszelkiego znaczenia dla nieruchomości władnącej, na żądanie właściciela nieruchomości obciążonej;
zniesienie na wniosek właściciela nieruchomości obciążonej za wynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do korzystania z nieruchomości władnącej;

Służebności Osobiste = ustanowiona na rzecz określonej osoby fizycznej (wyłącznie).

Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej – nie można wbrew woli właściciela nieruchomości.

Podczas gdy służebność gruntowa służy zwiększeniu użyteczności nieruchomości władnącej, to celem służebności osobistej jest zaspokojenie osobistych potrzeb osoby uprawnionej (też jej domowników przy służebności mieszkania).

Powstanie. Sposoby.

Czynność prawna (um. pomiędzy właścicielem nieruchomości obciążonej a uprawnionym);

Konstytutywne orzeczenie sądu w przypadku wskazanym w art. 146 Kc.

Zakres i wykonywanie służebności osobistej.

W braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zas. wp. społ. i zwyczajów miejscowych.

Wygaśnięcie.

najpóźniej ze śmiercią uprawnionego (w przypadku służebności mieszkania strony mogą się jednak umówić, że będzie ona przysługiwała jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi).
Zniesienie służebności mocą orzeczenia sądowego (art. 294-295 kc)
Zwolnienia od służebności w razie podziału nieruchomości obciążonej (art. 290 § 1 kc)
Niewykonywania przez lat 10 (art. 293 kc)
Zamiany służebności na rentę (art. 303 kc)

Charakter służebności osobistej.

Niezbywalna (przy służebności mieszkania strony mogą jednak umówić się, że w razie śmierci uprawnionego służebność mieszkania będzie przysługiwać jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi),
niedziedziczna,
nie można przenieść uprawnienia do wykonywania, (wyjątek służebność mieszkania, albowiem uprawniony może przyjąć na mieszkanie wymienione w przepisie art. 300 Kc osoby)
nie można zasiedzieć.

Żądanie właściciela zamiany na rentę.

Jeżeli uprawniony dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa = właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zamiany na rentę w trybie procesu.

Służebność mieszkania = szczególny rodzaj służebności osobistej. Wyjątek od innych służebności osobistych, mogą z niej korzystać także O3. Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie: małżonka i małoletnie dzieci, a inne osoby tylko gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego; dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletności; można umówić się, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania będzie przysługiwać jego dzieciom, rodzicom, małżonkowi.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Skarga pauliańska

2009-06-22T13:59:00.001-07:00

Cel = ochrona Wierzyciela przed krzywdzącym działaniem Dłużnika.

Skutek = względna bezskuteczność czynności prawnej, dokonywanej prze D. z pokrzywdzeniem W. W następstwie, pokrzywdzony W. ma prawo bezpośrednio żądać zaspokojenia od O3.

Przesłanki ochrony:

Dochodzona wierzytelność musi być zaskarżalna (nie musi być już wymagalna). Ochronie pauliańskiej nie podlegają roszczenia: przedawnione, z gier i zakładów, oparte na powinnościach moralnych.
Tylko wierzytelności o wartości pieniężnej (ochrona majątkowa wartości wierzytelności). Wierzytelności opiewające na realne wykonanie jakiegoś zindywidualizowanego świadczenia np. wydanie określonej rzecz, mogą być dochodzone na podstawie art. 59 kc.
Roszczenie przeciwko dłużnikowi, który działa z pokrzywdzeniem W. w skutek podjętej czynności prawnej, tak dwustronnej jak i jednostronnej (inne działania nie będące czynnością prawną, choćby powodował niewypłacalność dłużnika nie mogą być dochodzone skargą pauliańską).
Czynność prawna krzywdząca wierzyciela zasadniczo dokonywana jest przez dłużnika, ale może być np. przez jego poręczyciela.
Pokrzywdzenie wierzyciela – dłużnik stał się całkowicie lub w wyższym stopniu niewypłacalny.
Naganna postawa dłużnika – działanie ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela oraz przyszłego wierzyciela, przy czym wystarczy świadomość, iż dana czynność prawna może spowodować niemożność zaspokojenia ogółu wierzycieli.
O3 odnosi korzyść majątkową (nabywa prawo majątkowe, bądź zostaje zwolniona ze zobowiązania.
O3 wiedziała, lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dopowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela.
Czynność nieodpłatna = W. może żądać zaspokojenia także wtedy gdy O3 nie wiedziała, bądź przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć o pokrzywdzeniu wierzyciela.

Zaskarżanie czynności przez wierzyciela:

wytoczenie powództwa;
podniesienie zarzutu procesowego przeciwko O3 w toczącej się przeciw wierzycielowi sprawie z powództwa O3;

Legitymacja bierna:

O3 odnosząca korzyść,
następca O3 pod tytułem szczególnym (z czynności prawnej), na rzecz której osoba trzecia rozporządziła prawem, pod warunkiem:
- rozporządzenie nastąpiło nieodpłatnie,
- następca os. trzeciej wiedział, iż poprzednik nie miał tytułu prawnego do skutecznego rozporządzania,
następca dłużnika pod tytułem ogólnym (spadkobierca)

Dowodzenie roszczeń:

Ciężar udowodnienia związku przyczynowego między niewypłacalnością, a dokonana czynnością prawną przez dłużnika spoczywa na wierzycielu.
Dokonanie przez dłużnika czynności nieodpłatnej rodzi domniemanie prawne, ze dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Jest to domniemanie wzruszalne.
Dokonanie przez dłużnika czynności prawnej z osobą bliską, rodzi domniemanie prawne, ze dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Termin dochodzenia roszczeń = 5 lat od dokonania czynności uznanej za bezskuteczną – termin zawity

Orzeczenie względnej bezskuteczności:

Wierzyciel uzyskuje prawo do zaspokojenia swojej wierzytelności z przedmiotów należących do O3 (z która nie łączył go żaden stosunek), ale tylko z tych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika lub do niego nie weszły;
Jeżeli przedmiotem czynności były rzeczy zamienne lub pieniądze i nie da się ich oddzielić od majątku os. trzeciej, wierzyciel może prowadzić egzekucję do całego majątku os. trzeciej;

Uwolnienie się O3 od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela:

poprzez wskazanie wierzycielowi mienia dłużnika do zaspokojenia się,
poprzez zaspokojenie wierzyciela przez O3 z pozostałego majątku,
poprzez zaspokojenie się z majątku następcy prawnego O3, który działał w złej wierze lub uzyskał korzyść nieodpłatnie (jeśli rzecz nie pozostaje już w majątku os. trzeciej);

Orzeczenie paulińskie ma charakter konstytutywny – pozwala wierzycielowi uznać za bezskuteczną czynność dokonaną miedzy dłużnikiem a O3, z jego pokrzywdzeniem. Wydanie orzeczenia jest niezbędne, by powstało uprawnienie wierzyciela względem O3. Stosunek ma charakter zobowiązaniowy.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Uznanie za zmarłego

2009-06-22T13:56:00.001-07:00

Przesłanki

Postanowienie o uznaniu za zmarłego można wydać gdy człowiek zaginął = mimo upływu określonego w ustawie terminu i przeprowadzenia odpowiedniego postępowania wyjaśniającego (w toku postępowania w przedmiocie uznania za zmarłego) nie uda się ustalić, czy dana osoba żyje czy zmarła.

Cel = uregulowanie stosunków prawnych zaginionego i zakończenia stanu niepewności.

Zasada = można uznać za zmarłego, gdy od końca roku kalendarzowego w którym wiadomo było, że jeszcze żył minęło lat 10.

Odrębności:

wystarczy 5 lat - jeśli w chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończyłby 70 lat,
nie można uznać za zmarłego przed końcem roku kalendarzowego w którym ukończyłby 23 lata,
w razie zaginięcia w czasie podróży morskiej lub powietrznej:
- w związku z katastrofą lub innym szczególnym zdarzeniem wystarczy 6 m-cy od katastrofy lub tego zdarzenia,
- jeśli nie da się stwierdzić katastrofy, termin 6 m-cy liczy się od upływu roku od dnia w którym statek miał przybić do portu przeznaczenia, a jeśli nie miał portu przeznaczenia – z upływem 2 lat od dnia, kiedy była o nim ostatnia wiadomość (terminy wynoszą więc 1,5 oraz 2,5 roku)
- w razie zaginięcia w związku z innym bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia – po upływie 1 roku od dnia gdy niebezpieczeństwo ustało albo według okoliczności powinno było ustać.

Przepisy o uznaniu za zmarłego należy również stosować do osób zaginionych przed wejściem w życie kodeksu cywilnego, jednakże ze znacznymi modyfikacjami przewidzianymi w szczególności dla osób zaginionych w związku z wojną 1939 r. – 1945 r. Przepisy te obecnie mają jednak znikomą doniosłość praktyczną.

Postępowanie:

Właściwość rzeczowa = SR

Właściwość miejscowa:

sąd ostatniego m. zam. osoby, której dot. postępowanie,
w braku tej podstawy, sąd m. zam. wnioskodawcy a w braku takiego miejsca sąd miejsca pobytu wnioskodawcy,
jeśli wskutek tego samego zdarzenia zaginęła większa liczba osób Sąd Najwyższy na wniosek Ministra Sprawiedliwości może wyznaczyć jeden sąd wyłącznie właściwy do rozpoznania wszystkich spraw.

Postępowanie wszczyna się na wniosek.

Wniosek może złożyć każdy zainteresowany.

Termin = Wniosek można złożyć nie wcześniej niż na rok przed końcem terminu. Gdy jednak uznanie za zmarłego może nastąpić po upływie roku lub krótszego terminu, wniosek zgłosić można dopiero po upływie tego terminu.

We wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek.

Jeśli sąd uzna, że są przesłanki do uznania za zmarłego, obligatoryjnie ogłasza o wszczęciu postępowania, w piśmie poczytnym na terenie całego kraju oraz w miejscu ostatniego zamieszkania zaginionego wzywając:

zaginionego - żeby się zgłosił,
osoby które posiadają o nim informacje – żeby przekazały je sądowi,

w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 3 i nie dłuższym niż 6 m-cy.

Postępowanie nie może zakończyć się przed upływem

3 m-cy od ogłoszenia,
1 m-ca od końca terminu wskazanego w ogłoszeniu,
terminów wskazanych w k.c.

Jako chwilę domniemanej śmierci zaginionego oznacza się chwilę, która według okoliczności jest najbardziej prawdopodobna, a w braku wszelkich danych - pierwszy dzień terminu, z którego upływem uznanie za zmarłego stało się możliwe. Jeżeli w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego czas śmierci został oznaczony tylko datą dnia, za chwilę domniemanej śmierci zaginionego uważa się koniec tego dnia.

Postanowienie o uznaniu za zmarłego = domniemanie, że zaginiony zmarł z chwilą wskazaną w postanowieniu. Postanowienie wiąże dopóki nie zostanie uchylone w rezultacie odrębnego postanowienia w którym sąd ustali, że osoba zaginiona żyje albo że marła w innej chwili.

Postanowienie o uznaniu za zmarłego – w przeciwieństwie do postanowienia o stwierdzeniu zgonu – ma charakter konstytutywny, ponieważ dopiero decyzja sądu wywołuje skutki prawne. Przedmiotowe skutki prawne następują jednak nie od chwili wydania orzeczenia o uznaniu za zmarłego, lecz od momentu ziszczenia się zdarzeń w orzeczeniu takim ustalonych.

Jeśli w toku postępowania okaże się że śmierć jest niewątpliwa, sąd przeprowadzi z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia zgonu.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Stwierdzenie zgonu

2009-06-22T13:53:00.001-07:00

Przesłanki:

Postanowienie orzekające stwierdzenie zgonu wydaje sąd, gdy(art. 535 k.p.c.):

akt zgonu nie został sporządzony +
gdy w wyniku postępowania dowodowego dojdzie do przekonania, że śmierć danej osoby jest niewątpliwa.

Jeżeli akt zgonu został sporządzony, ale księgi stanu cywilnego uległy zniszczeniu lub uzyskanie odpisu aktu zgonu sporządzonego za granicą jest niemożliwe albo połączone z poważnymi trudnościami, wówczas nie stwierdza się zgonu lecz treść tego aktu odtwarza kierownik urzędu stanu cywilnego (art. 34 i 35 PrASC).

Postępowanie:

Do postępowania w sprawie stwierdzenia zgonu odpowiednio stosuje się przepisy dotyczące uznania za zmarłego.

Właściwość rzeczowa = SR

Właściwość miejscowa:

sąd ostatniego m. zam. osoby, której dot. postępowanie,
w braku tej podstawy, sąd m. zam. wnioskodawcy a w braku takiego miejsca sąd miejsca pobytu wnioskodawcy,

Postępowanie wszczyna się na wniosek, przy czym jeśli wszczęto postępowanie w przedmiocie uznania za zmarłego a w jego toku okaże się że zaginiony niewątpliwie zmarł – sąd z urzędu przeprowadzi postępowanie w przedmiocie stwierdzenia zgonu.

Wniosek może być złożony w każdym czasie.

Nie jest konieczne dokonanie ogłoszenia o wszczęciu postępowania. Sąd może jednak takiego ogłoszenia dokonać. Termin do zgłoszenia się / podania informacji wskazany w ogłoszeniu jest wówczas krótszy (wynosi od 1 do 3 m-cy).

W postanowieniu stwierdzającym zgon sąd ściśle oznacza chwilę śmierci, stosownie do wyników postępowania. Jeżeli dokładne ustalenie chwili śmierci nie jest możliwe, przyjmuje się chwilę najbardziej prawdopodobną.

Postanowienie ma charakter deklaratywny.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Zobowiązanie przemienne

2009-06-22T13:50:00.001-07:00

Różnice m. zobowiązaniem przemiennym a upoważnieniem przemiennym.

Zobowiązanie przemienne = co najmniej 2 alternatywne świadczenia. Dłużnik jest zobowiązany w ten sposób, że wykonanie zobowiązania może nastąpić przez spełnienie jednego z kilku świadczeń (art. 365 §1); w swej istocie jest to jedno zobowiązanie z kilkoma alternatywnymi świadczeniami (alternatywa rozłączna);(np. pracownik przepracuje rok od szkolenia lub zwróci pracodawcy koszty)

Pozew z żądaniem alternatywnym.

Żądanie = "Wnoszę o nakazanie pozwanemu, aby wydał (1) albo (2) zapłacił"
Wyrok = Sąd orzeka o obu świadczeniach (1) i (2), przy czym pozwany sam decyduje które wykona.
Egzekucja = do egzekucji nadają się oba (1) i (2). Na wniosek W. komornik wyznaczy D. termin do wyboru świadczenia. Po terminie wybiera W.

Prawo dokonania wyboru może przysługiwać:

dłużnikowi,
wierzycielowi,
O3.

Jeżeli nie wynika to z treści czynności prawnej, ustawy = wybór należy do dłużnika.

Wyboru dokonuje się przez złożenie oświadczenia drugiej stronie. Jeżeli uprawnionym do wyboru jest dłużnik, może on dokonać wyboru także przez spełnienie świadczenia.

Przy niemożności pierwotnej dopiero niemożność wszystkich świadczeń alternatywnych powoduje nieważność zobowiązania.

Upoważnienie przemienne = 1 świadczenie + uprawnienie do zwolnienia się od świadczenia przez spełnienie innego świadczenia

Pozew z żądaniem facultas alternativa.

uprawnienie do zwolnienia się od świadcz. przez spełnienie innego świadcz.
Żądanie = "Wnoszę o zobowiązanie pozwanego aby wydał (1) od czego może zwolnić się przez (2) zapłatę.
Wyrok = Nakazuje poznanemu świadczyć (1) od czego może zwolnić się przez (2).
Egzekucja = do egzekucji nadaje się tylko (1).
Upoważnienie przemienne może wynikać z:
- ustawy (np. Zwolnienie od odp. O3 przy skardze paulińskiej. Obdarowany dostarcza środki utrzymania darczyńcy w niedostatku albo zwraca wartość wzbogacenia),
- umowy,
- z odpowiedniego sformułowania pozwu (dopuścił Sąd Najwyższy, lecz sporne).

Pierwotna niemożność świadczenia zasadniczego = zawsze powoduje nieważność zobowiązania nawet jeśli świadczenie zastępcze objęte upoważnieniem przemiennym było możliwe. Nie ma ono pozycji równorzędnej ze świadczeniem zasadniczym.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Rozwiązanie spółki cywilnej

2009-06-22T13:44:00.001-07:00

Przyczyny:

upływ czasu, na jaki um. została zawarta;
wystąpienia innego zdarzenia, z którym umowa spółki wiąże skutek w postaci jej rozwiązania;
osiągnięcia celu gospodarczego, dla którego spółka została utworzona albo powstanie sytuacji, w której osiągnięcie celu gospodarczego stanie się niemożliwe

Jeżeli mimo istnienia przewidzianych w umowie powodów rozwiązania spółki trwa ona nadal za zgodą wszystkich wspólników, poczytuje się ją za przedłużoną na czas nie oznaczony (art. 873).

ogłoszenie upadłości jednego ze wspólników – z mocy prawa;
powstanie sytuacji, w której w spółce miałby pozostać tylko jeden wspólnik;
rozwiązanie spółki przez wspólników;
rozwiązanie spółki przez sąd – z ważnych powodów każdy wspólnik może domagać się rozwiązania spółki przez sąd. Wspólnik w celu zrealizowania tego uprawnienia wytacza powództwo przeciwko wszystkim pozostałym wspólnikom. Wyrok sądowy uwzględniający takie powództwo jest konstytutywny oraz skuteczny tylko na przyszłość (ex nunc).

Skutki rozwiązania:

Wspólność łączna przekształca się we wspólność w częściach ułamkowych. Kodeks cywilny nie określa wielkości udziałów poszczególnych wspólników. Nie jest w tym zakresie miarodajna wartości wkładów, ale ustalony w umowie spółki stosunek udziału w zyskach i stratach. W braku taki postanowień udziały wspólników są równe.
W pierwszej kolejności spłaca się długi. Z majątku pozostałego po zapłaceniu długów spółki zwraca się wspólnikom ich wkłady, stosując odpowiednio przepisy o zwrocie wkładów w razie wystąpienia wspólnika ze spółki (a więc zgodnie z art. 871 – przytoczony poniżej). Pozostałą nadwyżkę wspólnego majątku dzieli się między wspólników w takim stosunku, w jakim uczestniczyli w zyskach spółki.

Art. 871. § 1. Wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w naturze rzeczy, które wniósł do spółki do używania, oraz wypłaca się w pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia - wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia. Nie ulega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika.

§ 2. Ponadto wypłaca się występującemu wspólnikowi w pieniądzu taką część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Zarząd rzeczą wspólną

2009-06-22T13:37:00.001-07:00

Zarząd = dokonywanie wszelkich czynności o charakterze faktycznym lub prawnym dot. rzeczy, w zakresie jej utrzymywania, gospodarowania, rozporządzania.

Zasada = każdy ze współwłaścicieli jest zobowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną.

Ustawowy model zarządu rzeczą wspólną zakłada wspólne sprawowanie zarządu przez samych współwłaścicieli:

do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli;
w braku takiej zgody = współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej 50%, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli;
do czynności zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli (wg wielkości udziałów);
jeżeli większość współwłaścicieli postanawia dokonać czynności rażąco sprzecznej z zasadami prawidłowego zarządu rzeczą wspólną = każdy z pozostałych współwłaścicieli może żądać rozstrzygnięcia przez sąd.

Zarząd umowny:

Powierzenie zarządu rzeczą wspólną określonemu zarządcy z grona współwłaścicieli lub O3 + umowne określenie zasad.

Zarządca jest uprawniony i zobowiązany do dokonywania czynności zwykłego zarządu. Zarządca otrzymuje pełnomocnictwo w formie pisemnej ogólne dla czynności prawnych z zakresu zwykłego zarządu. Zazwyczaj nie udziela się pełnomocnictwa do czynności przekraczających zwykły zarząd, jednakże nie ma w tym przypadku żadnych ograniczeń.

Ustalenie sposobu wykonywania zarządu wymaga zgodnego oświadczenia woli wszystkich współwłaścicieli. Zawierana um. przekracza zakres zwykłego zarządu.

Zarząd sądowy:

Każdy ze współwłaścicieli może wystąpić do sądu o wyznaczenie zarządcy, jeżeli nie można uzyskać zgody większości współwłaścicieli w istotnych sprawach dotyczących zwykłego zarządu albo jeżeli większość współwłaścicieli narusza zasady prawidłowego zarządu lub krzywdzi mniejszość.

Czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu zarządca może wykonywać tylko za zgodą stron, a w jej braku - za zezwoleniem sądu Ustanowiony przez sąd zarządca zajętej nieruchomości obowiązany jest wykonywać czynności zwykłego zarządu.

W sprawach wynikających z zarządu nieruchomością zarządca może pozywać i być pozywany.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Ubezpieczenia osobowe

2009-06-22T13:30:00.001-07:00

Dwa podstawowe rodzaje ubezpieczeń osobowych

Podział ubezpieczeń osobowych:

ubezpieczenie na życie – dot. śmierci osoby ubezpieczonej lub dożycia przez nią oznaczonego wieku
ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków.

Ogólnie o umowie ubezpieczenia:

Przez umowa ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie:

przy ubezpieczeniu majątkowym - określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku;
przy ubezpieczeniu osobowym - umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu osoby ubezpieczonej.

Charakter:

Um. odpłatna, dwustronnie zobowiązująca, kwalifikowana (jedną ze stron zawsze ubezpieczyciel), kauzalna. Kwestia wzajemności i losowości um. ubezpieczenia wywołuje spory w doktrynie. Zgodnie z najnowszymi poglądami doktryny, przyjmuje się raczej, że um. ubezpieczenia jest umową wzajemną, gdyż świadczeniem ubezpieczyciela jest również samo udzielanie ochrony ubezpieczeniowej (bez względu na to czy zaistnieje obowiązek zapłaty czy nie). Przyjmuje się również, że um. ubezpieczenia nie jest umową losową a przynajmniej nie typową umową losową. Ubezpieczyciel zawsze spełnia bowiem świadczenie w postaci udzielania ochrony ubezpieczeniowej a jedynie obowiązek świadczenia pieniężnego ubezpieczyciela zależy od zdarzenia przyszłego, możliwego i niepewnego.

Strony um.:

Ubezpieczyciel i ubezpieczający. W stosunku ubezpieczeniowym uczestniczyć mogą jeszcze inne podmioty: ubezpieczony (nie zawsze tożsamy z ubezpieczającym – osoba na rzecz której udzielana jest ochrona ubezpieczeniowa – przedmiotem ubezpieczenia jest interes majątkowy bądź sytuacja życiowa tej osoby), uposażony (podmiot, osoba uprawniona do otrzymania określonej w ubezpieczeniu osobowym sumy ubezpieczenia na wypadek śmierci ubezpieczonego);

Świadczenia stron:

Ubezpieczyciela – zgodnie z przeważającym już poglądem w doktrynie (chociaż nie wynika to wprost z zapisów KC) świadczeniem ubezpieczyciela jest samo udzielanie ochrony ubezpieczeniowej (bez względu na to czy zaistnieje wypadek ubezpieczeniowy, w następstwie którego ubezpieczyciel będzie zobowiązany do zapłaty świadczenia pieniężnego). W przypadku zajścia wypadku ubezpieczeniowego ubezpieczyciel zobowiązany jest do spełnienia świadczenia pieniężnego w postaci: przy ubezpieczeniu majątkowym – odszkodowania za szkodę powstałą w następstwie zdarzenia objętego umową; przy ubezpieczeniu osobowym – zapłaty umówionej sumy pieniężnej, renty lub spełnienie innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu osoby ubezpieczonej (przy czym do renty z um. ubezpieczenia nie stosuje się przepisów kodeksu cywilnego o rencie);

Ubezpieczającego – składka, opłacana jednorazowo lub w ratach. Wysokość składki zależy od rozmiaru ryzyka ubezpieczeniowego, wysokości sumy ubezpieczenia oraz długości okresu ubezpieczenia.

Inne wybrane zagadnienia:

W praktyce najczęściej kształt um. ubezpieczenia wynika przede wszystkim z ogólnych warunków ubezpieczeń – będącymi wzorcem umownym w rozumieniu ar. 384 KC.
Postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia lub postanowienia um. ubezpieczenia sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami KC są nieważne (art. 807 KC).
Forma – pisemna ad solemnitatem – um. ubezpieczenia powinna być stwierdzona przez ubezpieczyciela dokumentem ubezpieczenia (art. 809 §1 KC) – w praktyce najczęściej jest to polisa. Co do zasady uważa się, że um. została zawarta z chwilą doręczenia dokumentu ubezpieczenia (art. 809 §2 KC), jednak możliwy jest inny moment zawarcia um.. Dokument ubezpieczenia ma jednak jedynie charakter potwierdzający zawarcie um. – jeśli do zawarcia um. dochodzi w inny sposób niż na skutek jego doręczenia, nie wystawienie dokumentu ubezpieczenia nie oznacza, że um. nie została zawarta.
Suma ubezpieczenia (suma gwarancyjna) – górna granica odpowiedzialności ubezpieczyciela. W ubezpieczeniach majątkowych co do zasady suma ubezpieczenia powinna odpowiadać wartości ubezpieczonego interesu majątkowego. Suma ubezpieczenia (gwarancyjna) stanowi najczęściej podstawę do obliczenia składki.
Tzw. milczące zawarcie um. – w stanie prawnym sprzed nowelizacji możliwe było tzw. milczące zawarcie um., co polegało na tym, że jeżeli przed upływem czternastu dni od daty otrzymania oferty na piśmie ubezpieczyciel nie doręczył składającemu ofertę dokumentu ubezpieczenia, um. uważa się z piętnastym dniem od otrzymania oferty za zawartą na podstawie ogólnych warunków ubezpieczenia (art. 810 KC). Nie dotyczyło to jednak ubezpieczeń na życie. Po nowelizacji milczące zawarcie um. odnosi się wyłącznie do ubezpieczeń obowiązkowych (art. 5a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK)!
Początek ochrony ubezpieczeniowej – jeżeli nie umówiono się inaczej, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się od dnia następującego po zawarciu um., nie wcześniej jednak niż dnia następnego po zapłaceniu składki lub jej pierwszej raty. W wypadku gdy um. doszła do skutku przed doręczeniem dokumentu ubezpieczenia, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się od dnia, w którym um. ubezpieczenia uważana jest za zawartą.
Przedawnienie roszczeń z um. ubezpieczenia – 3 lata (art. 819 §1 KC). W starym stanie prawnym (skreślony nowelizacją 819 §2 KC) bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela rozpoczynał się w dniu, w którym nastąpiło zdarzenie objęte ubezpieczeniem. Jednak w niektórych przypadkach mogło to prowadzić do przedawnienia roszczenia zanim stanie się ono wymagalne! Dlatego po nowelizacji do rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia stosuje się ogólne zasady KC. Przedawnienie roszczeń poszkodowanego do ubezpieczyciela z um. ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podlega takim samym regułom jak przedawnienie roszczeń poszkodowanego do ubezpieczonego sprawcy (819 §3 KC). Bieg terminu przedawnienia roszczeń do ubezpieczyciela przerywa również przez zgłoszenie ubezpieczycielowi roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem!
Um. ubezpieczenia na cudzy rachunek (zmiana terminologii; przed nowelizacją – "na rzecz O3") – art. 808 KC.
- um. ubezpieczenia można zawrzeć także na cudzy rachunek (ubezpieczonego). Ubezpieczony może nie być imiennie w umowie wskazany, chyba że jest to konieczne dla określenia przedmiotu ubezpieczenia
- Obowiązkami wynikającymi z takiej um. można obciążyć również ubezpieczonego (musi to wynikać z treści um. ubezpieczenia; część takich obowiązków obciąża go ipso iure). Jednakże obowiązkiem zapłaty składki można obarczyć jedynie ubezpieczającego. Ubezpieczyciel może podnieść zarzuty mające wpływ na odpowiedzialność z tytułu um. ubezpieczenia również przeciwko ubezpieczonemu.
- Ubezpieczony jest uprawniony do żądania należnego świadczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela, chyba że strony uzgodniły inaczej; jednakże uzgodnienie takie nie może zostać dokonane, jeżeli wypadek już zaszedł;
- Ubezpieczony może żądać by ubezpieczyciel udzielił mu informacji o postanowieniach zawartej um. oraz ogólnych warunków ubezpieczenia w zakresie, w jakim dotyczą praw i obowiązków ubezpieczonego.
Powinności ubezpieczeniowe – oprócz obowiązku zapłaty składki na ubezpieczającym/ubezpieczonym może ciążyć szereg innych obowiązków związanych z wykonywaniem um. ubezpieczenia. Są to tzw. "powinności". Nie mają one charakteru świadczenia – ubezpieczyciel nie może dochodzić ich spełnienia na drodze sądowej. Jednak ich wykonanie gwarantuje prawidłową realizację um. ubezpieczenia, dlatego konsekwencją ich niewykonania jest najczęściej brak odpowiedzialności ubezpieczyciela. Część powinności (np. obowiązek deklaracji i notyfikacji ryzyka ubezpieczeniowego – art. 815 KC, obowiązek ratowania przedmiotu ubezpieczenia i zapobieżenia szkodzie – art. 826 KC) wynika wprost z przepisów prawa. Inne nakładane są przez postanowienia um. ubezpieczenia.
Ubezpieczenia obowiązkowe – w polskim systemie prawnym ustawy nakładają na niektóre podmioty obowiązek ubezpieczenia. Istnieje system tzw. ubezpieczeń obowiązkowych – najczęściej (poza jednym wyjątkiem) są to ubezpieczenia OC. Ideą ich wprowadzenia jest ochrona kręgu potencjalnych osób poszkodowanych. Ubezpieczeń tych dot. ustawa z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U.2003.124.1152). Wprowadza ona pewne specyficzne uregulowania dla tych ubezpieczeń. Cechą charakterystyczną jest to, że warunki ubezpieczenia są szczegółowo bądź ramowo regulowane przez tą ustawę bądź poprzez rozporządzenia. Ustawa reguluje bezpośrednio ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, OC rolnika oraz ubezpieczenie budynków w gospodarstwie rolnym. Pozostałe ubezpieczenia obowiązkowe (zazwyczaj dotyczące różnych zawodów – np. radcowie prawni, architekci, pośrednicy ubezpieczeniowi) są regulowane rozporządzeniami wydawanymi na podstawie innych ustaw (ale do tych ubezpieczeń też mają zastosowanie postanowienia ogólne ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych).

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Ubezpieczenia osobowe

Ubezpieczenia osobowe chronią na wypadek wystąpienia określonych sytuacji bezpośrednio dot. życia człowieka – np. śmierć, dożycie określonego wieku, choroba, etc. W odróżnieniu od ubezpieczeń majątkowych nie służą one zatem ochronie interesu majątkowego ubezpieczonego. Dlatego też z ubezpieczeń tych nie wypłaca się odszkodowań ale z góry określone kwoty pieniężne. Co do zasady dopuszczalna jest kumulacja świadczenia z ubezpieczenia osobowego ze świadczeniem dochodzonym od sprawcy szkody na osobie.

Podział ubezpieczeń osobowych:

ubezpieczenie na życie – dot. śmierci osoby ubezpieczonej lub dożycia przez nią oznaczonego wieku
ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków – dot. wypadków uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci wskutek nieszczęśliwego wypadku.

Ubezpieczenie na życie (w szerokim ujęciu)

Są z reguły ubezpieczeniami długoterminowymi.
Obejmują ubezpieczenie na życie, na dożycie, zaopatrzenia dzieci, ubezpieczenia rentowe. Specyficznym rodzajem ubezpieczeń na życie są ubezpieczenia z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Łączą element ubezpieczeniowy z elementami zorganizowanego oszczędzania.
W zakresie tych ubezpieczeń istnieją specyficzne instytucje jak wykup ubezpieczenia (tj. częściowy zwrot wpłaconych składek), zamiana ubezpieczenia na tzw. bezskładkowe w razie zaniechania opłacania składek po 2 – 3 latach, pożyczek pod zastaw polisy.
Ubezpieczyciel może wypowiedzieć um. ubezpieczenia na życie wyłącznie w przypadkach wskazanych w ustawie (art. 830 §3 KC)!
Ubezpieczenie na życie na cudzy rachunek można zawrzeć tylko za wyraźna zgodą ubezpieczonego (art. 829 §2 KC). Zgoda ubezpieczonego powinna obejmować też wysokość sumy ubezpieczenia. Zgoda jest też wymagana dla wyznaczenia lub zmiany przez ubezpieczającego osoby uposażonej a także dla zmiany warunków um. ubezpieczenia (art. 831 §1¹ KC).
Wypadek ubezpieczeniowy – śmierć niezależnie od przyczyn zgonu albo dożycie przez osobę ubezpieczona określonego wieku. Samobójstwo ubezpieczonego nie zwalnia ubezpieczyciela od obowiązku świadczenia, jeżeli samobójstwo nastąpiło po upływie lat dwóch od zawarcia um. ubezpieczenia (art. 833 KC). Przyczyna samobójstwa oraz stan psychiczny ubezpieczonego w jakim popełnia samobójstwo są bez znaczenia. Ogólne warunki ubezpieczenia mogą skrócić powyższy termin do szczęściu miesięcy.
Jeśli do wypadku doszło po upływie lat 3 od zawarcia um. ubezpieczenia na życie ubezpieczyciel nie może podnieść zarzutu, że przy zawieraniu um. ubezpieczający podał wiadomości nieprawdziwe, w szczególności, że zataił chorobę ubezpieczonego (art. 834 KC). Ogólne warunki ubezpieczenia mogą skrócić powyższy termin. Zasada ta ma chronić ubezpieczającego – 3 letni okres jest z reguły wystarczający do ujawnienia się ukrytej choroby.

Ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków

- obejmują ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków (NW) w postaci śmierci na skutek NW bądź trwałego uszczerbku na zdrowiu;

- należą z reguły do ubezpieczeń krótkoterminowych, zawieranych na okresy roczne (następie przedłużane o kolejne okresy).

- w ubezpieczeniach NW często występują ubezpieczeniowe świadczenia odszkodowawcze (np. w postaci zwrotu kosztów wydatków na leczenie, przeszkoleń zawodowych) – jest to jednak de facto połączenie elementów um. ubezpieczenia majątkowego i osobowego w jednej umowie.

- wypadek ubezpieczeniowy – nieszczęśliwy wypadek powodujący skutki określone w warunkach ubezpieczenia (takim skutkiem jest śmierć albo uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia). Z reguły nieszczęśliwy wypadek jest definiowany jako zdarzenie nagłe o przyczynie zewnętrznej. Czasem za nieszczęśliwy wypadek w rozumieniu ogólnych warunków ubezpieczenia uważa się również zawał serca i udar mózgu.

Wypowiedzenia um. przez ubezpieczającego

Ubezpieczający może wypowiedzieć um. w każdym czasie z zachowaniem terminu określonego w ogólnych warunkach ubezpieczenia a w razie jego braku - ze skutkiem natychmiastowym (art. 830 §1 KC).
Reguły te w praktyce mają znaczenie wyłącznie w odniesieniu do umów ubezpieczenia na życie, te są bowiem długoterminowe. W razie umów ubezpieczenia NW są w zasadzie bezprzedmiotowe wobec krótkotrwałego charakteru tych umów.
W braku odmiennego zastrzeżenia um. uważa się za wypowiedzianą przez ubezpieczającego, jeżeli składka lub jej rata nie została zapłacona w terminie określonym w umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia mimo uprzedniego wezwania do zapłaty w dodatkowym terminie określonym w ogólnych warunkach ubezpieczenia; w wezwaniu powinny być podane do wiadomości ubezpieczającego skutki niezapłacenia składki (art. 830 §2 KC).

Osoba uprawniona do świadczenia na wypadek śmierci (art. 831 KC)

Ubezpieczający ma prawo do swobodnego dysponowania sumą ubezpieczenia wypłacaną na wypadek jego śmierci. Swoboda ta objawia się w tym, że może wskazać jedna lub więcej osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia po jego śmierci, może tez zawrzeć um. ubezpieczenia na okaziciela. Ubezpieczający może zmienić lub odwołać w każdym czasie powyższe dyspozycje.
Ubezpieczający może wskazać kilka osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia. Może dowolnie oznaczyć udział tych kilku uprawnionych w sumie ubezpieczenia (może też proporcje te w każdej chwili zmienić). Jeżeli ubezpieczający nie oznaczył udziału poszczególnych uprawnionych, uważa się, że udziały tych osób są równe.
W um.ch ubezpieczenia na cudzy rachunek wykonywanie powyższych uprawnień przez ubezpieczającego wymaga każdorazowej zgody ubezpieczonego. Um. ubezpieczenia może przewidywać, że uprawnienia te będą wykonywane bezpośrednio przez ubezpieczonego.
Suma ubezpieczenia przypadająca uprawnionemu nie należy do spadku po ubezpieczonym!
Wskazanie uprawnionego staje się bezskuteczne, jeżeli uprawniony (art. 832 §1 KC):
- zmarł przed śmiercią ubezpieczonego, albo
- umyślnie przyczynił się do śmierci ubezpieczonego.
Jeżeli w chwili śmierci ubezpieczonego nie ma osoby uprawnionej do otrzymania sumy ubezpieczenia, suma ta przypada najbliższej rodzinie ubezpieczonego w kolejności ustalonej w ogólnych warunkach ubezpieczenia, chyba że umówiono się inaczej (art. 832 §2 KC).

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Rodzaje szkody majątkowej

2009-06-22T13:16:00.001-07:00

Szkoda = powstała wbrew woli poszkodowanego różnica między obecnym jego stanem majątkowym a tym, jaki istniałby gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Szkoda majątkowa obejmuje:

stratę rzeczywistą jaką poniósł poszkodowany w mieniu (damnum emergens); polega albo na uszczupleniu aktywów albo na powiększeniu pasywów (nie jest z kolei stratą tzw. ubytek naturalny – powstały w następstwie topnienia, wysychania, etc),
utratę korzyści, które poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lucrum cessans).

Szkoda majątkowa może mieć postać:

szkody na mieniu = bezpośredni uszczerbek składnika majątkowego poszkodowanego,
szkody na osobie = naruszeniu dóbr osobistych, w następstwie którego dochodzi – obok albo wespół z wyrządzeniem krzywdy – do negatywnych następstw w majątku tej osoby.

Utracone korzyści = jedna z postaci szkody.

Szkoda ma tu zawsze charakter hipotetyczny. Porównanie 2 majątków.

Ujemny interes umowny = szkoda wynikła z niedojścia um. do skutku (tzw. culpa in contahendo).

Obejmuje to, co by strona miała – a więc hipotetycznie – gdyby nie podejmowała działań zmierzających do zawarcia niedoszłej um. do skutku. (damnum emergens - wszystkie koszty, jakie poniósł poszkodowany, licząc na zawarcie um., np.: koszty przejazdu, zwrotu rzeczy danych na poczet zamierzonej um. Należy ją przeciwstawić szkodzie, jaka jest następstwem niewykonania zawartej um. (tzw. szkoda w ramach dodatniego interesu umownego).

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Rękojmia wiary publicznej

2009-06-22T13:13:00.001-07:00

Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych = w razie niezgodności m. stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w KW, a rzeczywistym stanem prawnym, treść KW rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną wg KW nabył własność lub inne prawo rzeczowe.

Przesłanki zastosowania rękojmi:

musi występować stan niezgodności m. KW a rzeczywistym stanem prawnym;
rękojmia chroni jedynie nabycie w drodze czynności prawnej,
zakres przedmiotowy rękojmi obejmuje prawo własności i prawa rzeczowe objęte treścią księgi wieczystej jak również wpisane tam inne prawa np. roszczenie o przeniesienie własności nieruchomości. Rękojmia obejmuje też przypadki, gdy na podstawie wpisanego prawa zostaje spełnione świadczenie na rzecz osoby ujawnionej według treści księgi, np. spłata wierzytelności zabezpieczonej hipoteką na rzecz osoby ujawnionej w księdze wieczystej jako wierzyciel hipoteczny
nie jest chronione rękojmią nabycie pod tytułem ogólnym – np. zbycie spadku, w którego skład wchodzi nieruchomość, omawiana instytucja dotyczy jedynie nabycia pod tytułem szczególnym;
odnosi się jedynie do czynności prawnych odpłatnych, nie korzysta więc z jej dobrodziejstwa np. strona umowy darowizny;
nie chroni nabywcy działającego w złej wierze;
rękojmia nie działa przeciwko:
- prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy, np. hipoteka ustawowa z tyt. należności podatkowych;
- prawu dożywocia;
- służebnościom ustanowionym na podstawie decyzji właściwego organu administracji państwowej, np. przy wywłaszczeniu nieruchomości;
- służebnściom drogi koniecznej (art. 145 k.c.) lub ustanowionym w związku z przekroczeniem granicy przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia (art. 151 k.c.)

Rękojmie wyłącza = wzmianka o wniosku , o skardze na orzeczenie referendarza, o apelacji oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Niewdzięczność obdarowanego

2009-06-22T13:09:00.001-07:00

Zgodnie z KC: Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

Darowizna nie może być odwołana z powodu niewdzięczności, jeżeli darczyńca obdarowanemu przebaczył. Jeżeli w chwili przebaczenia darczyńca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z powodu niewdzięczności tylko wtedy, gdy:

darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołania albo
obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy.

Darowizna nie może być odwołana po upływie 1 roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.

Odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie.

Przepisów o odwołaniu darowizny nie stosuje się, gdy darowizna czyni zadość obowiązkowi wynikającemu z zasad współżycia społecznego.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Skutek odwołania

- w następstwie odwołania darowizny po stronie obdarowanego powstaje obowiązek zwrotu darowizny. Zwrot następuje stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu – złożenie oświadczenia o odwołaniu darowizny ma więc skutek obligacyjny (powstanie zobowiązania obdarowanego), nie powoduje natomiast automatycznego "powrotu" przedmiotu darowizny do majątku darczyńcy.

Nieodpłatne świadczenie darczyńcy nakłada na obdarowanego obowiązek wdzięczności. W konsekwencji, darczyńca może odwołać darowiznę, jeżeli obdarowany dopuści się wobec niego rażącej niewdzięczności.

Rażąca niewdzięczność = zachowania obdarowanego skierowane przeciwko darczyńcy świadomie i w nieprzyjaznym zamiarze. Wyłączone są tu zatem czyny popełnione w uniesieniu bądź rozdrażnieniu, spowodowanym zachowaniem się lub działaniem darczyńcy. Dla oceny danego zachowania zawsze należy badać motywy i intencje obdarowanego – nie wystarczą same zewnętrzne przejawy zachowania.

Uwagi:

(A) z jednej strony samo popełnienie przestępstwa nie oznacza automatycznie rażącej niewdzięczności, zaś czyn nie wypełniający znamion przestępstwa może być dowodem rażącej niewdzięczności (tak SA w Poznaniu);

(B) zachowanie kwalifikowane jako rażąca niewdzięczność powinno być w zasadzie dotyczyć bezpośrednio darczyńcy. Zachowanie budzące powszechną dezaprobatę, ale nie skierowane przeciwko darczyńcy, nie będzie rażącą niewdzięcznością;

(C) zaniechanie obdarowanego też może być rażącą niewdzięcznością (np. niepowstrzymanie lub tolerowanie działań O3 skierowanych przeciwko darczyńcy)

(D) rażąca niewdzięczność może być związana wyłącznie z zachowaniem samego obdarowanego, a nie osób reprezentujących go, np. przedstawicieli ustawowych. Żadne zachowanie małoletniego do 13 roku życia nie może być traktowane jako rażąca niewdzięczność. Powyżej tej granicy należy badać, czy małoletni działał z pełnym rozeznaniem;

- odwołać można zarówno darowiznę już wykonaną, jak i jeszcze nie wykonaną; nie można odwołać darowizny wobec spadkobierców obdarowanego, który dopuścił się rażącej niewdzięczności

Z orzecznictwa SN:

- jeżeli darowizna na rzecz obojga małżonków i przedmiot darowizny wchodzi do majątku wspólnego, to nie wyklucza to możliwości odwołania darowizny w stosunku do tylko jednego z małżonków, jeżeli tylko z jego postępowaniem wiąże się przesłanka rażącej niewdzięczności.

- jeżeli odwołano darowiznę wobec jednego z małżonków i dochodzi do zwrotu w naturze, pomiędzy darczyńcą a drugim z małżonków powstaje współwłasność przedmiotu darowizny;

- jeżeli darczyńcami oboje małżonkowie a rażąca niewdzięczność wobec tylko jednego z nich, ten małżonek może domagać się zwrotu przedmiotu darowizny w odpowiedniej części

Sposób odwołania darowizny:

- odwołanie darowizny dokonuje się poprzez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie. Forma pisemna zastrzeżona jest niezależnie od przedmiotu odwoływanej darowizny (a więc w zwykłej formie pisemnej odwołuje się również darowiznę, której przedmiotem była nieruchomość). Forma pisemna zastrzeżona jest dla celów dowodowych – w razie nie zachowania formy pisemnej darczyńca może przy pomocy innych środków dowodowych wykazać, że doszło do odwołania darowizny. Nie jest konieczneym elementem oświadczenia o odwołaniu darowizny wskazanie przyczyny odwołania.

- WAŻNE: dla ustalenia zakresu obowiązku zwrotu decydująca jest chwila zdarzenia uzasadniającego odwołanie darowizny, a nie chwila złożenia oświadczenia o odwołaniu! – to właśnie od chwili takiego zdarzenia obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu. Może być więc sytuacji, gdy co prawda w chwili odwołania darowizny obdarowany nie jest już wzbogacony, ale w chwili zaistnienia zdarzenia stanowiącego rażącą niewdzięczności by jeszcze wzbogacony – obowiązek zwrotu powstaje.

Przebaczenie

- jeżeli darczyńca przebaczył obdarowanemu, odwołanie nie jest możliwe;

- przebaczenie to nie oświadczenie woli, ale przejaw woli zbliżony do oświadczenia woli (dlatego przebaczyć może też osoba nie posiadająca zdolności do czynności prawnych). Cechy:

(a) istotne istnienie dostatecznego rozeznania po stronie darczyńcy (rzeczywista i świadoma wola przebaczenia – świadomość obejmować musi zarówno zachowanie obdarowanego jak i intencję przebaczenia);

(b) nie jest konieczną przesłanką istnienie zamiaru wywołania skutku prawnego w postaci utraty prawa do odwołania darowizny;

(d) forma dowolna – każde zachowanie darczyńcy wyrażające w sposób zrozumiały dla otoczenia jego wolę, może być dokonane per factia concludendia.

(e) można per analogiam stosować przepisy o oświadczeniach – np., nieskuteczne przebaczenie będące wynikiem groźby, podstępu czy błędu, przy braku świadomości lub swobody po stronie darczyńcy.

- rażąca niewdzięczność po przebaczeniu ponownie uprawnia do odwołania darowizny.

Odwołanie przez spadkobierców

Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z powodu niewdzięczności tylko wtedy, gdy:

darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołania albo;
obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy.

Termin do odwołania darowizny

1 rok od chwili dowiedzenia się przez uprawnionego o podstawach odwołania (a nie od samego momentu wystąpienia rażącej niewdzięczności);
jest to termin zawity.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

wygaśnięcia zobowiązania

2009-06-22T13:00:00.001-07:00

Wykonanie zobowiązania zgodnie z jego treścią.
Świadczenie w miejsce wykonania – dłużnik w celu zwolnienia się od świadczenia, za zgodą wierzyciela spełnia inne świadczenie od pierwotnie ustalonego (art. 453 kc);
Odnowienie (nowacja) – strony w umowie postanawiają, iż dotychczasowe zobowiązanie zostaje umorzone, a w jego miejsce powstaje nowy stosunek zobowiązaniowy (nowe świadczenie, albo nowa podstawa prawna).
Potrącenie (kompensacja).
Złożenie do depozytu sądowego - art. 470 kc - ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia i zobowiązuje wierzyciela do zwrotu dłużnikowi kosztów złożenia; dłużnik powinien niezwłocznie zawiadomić wierzyciela o złożeniu świadczenia do depozytu, chyba że zawiadomienie napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody. Zawiadomienie powinno nastąpić na piśmie. W razie niewykonania powyższego obowiązku dłużnik jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Wygaśnięcia zobowiązania bez zaspokojenia

2009-06-22T12:59:00.001-07:00

Śmierć dłużnika, zobowiązanego do osobistego świadczenia, (np. śmierć przyjmującego zlecenie, dożywocie, roszczenie o zadośćuczynienie, gdy nie zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo nie zostało wytoczono za życia poszkodowanego),
Śmierć wierzyciela, gdy zobowiązanie ma charakter osobisty, (np. śmierć dającego zlecenie, dożywocie),
Konfuzja - połączenie w jednej osobie praw wierzyciela i dłużnika (np. w wyniku dziedziczenia, połączenia osób prawnych);
Następcza niemożliwość świadczenia, za które dłużnik nie ponosi odp.,
Rozwiązanie um. przez sąd, np. art. 357¹ § 1 kc gdy z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia połączone byłoby z nadmiernymi trudnościami lub groziło jednej ze stron rażącą stratą;
Um. o zwolnienie z długu,
Odstąpienie od um. (skutki ex tunc) – strony zwracają sobie ewentualnie poczynione świadczenia;
Upływ czasu powodujący wygaśnięcie zobowiązania (a nie tylko przedawnienie roszczenia),
Zdarzenie wskazane w treści czynności prawnej – zwłaszcza zastrzeżenie w umowie warunku rozwiązującego, czy terminu końcowego.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Oferta m. przedsiębiorcami

2009-06-22T12:53:00.001-07:00

Przyjęcie oferty w stosunkach między przedsiębiorcami.

Odrębności dot.:

możliwości odwołania złożonej oferty,
przyjęcia oferty z zastrzeżeniem zmian,
milczącego przyjęcia oferty.

Zasady ogólne	Oferta między przedsiębiorcami
Odwołanie oświadczenia woli = skuteczne, jeżeli doszło do adresata jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej.	Przedsiębiorca składający innemu przedsiębiorcy ofertę, może ją odwołać, również po tym, jak dotarła do kontrahenta, jednak nie później niż przed wysłaniem przez drugą stronę oświadczenia o przyjęciu oferty. Oferty nie można odwołać jednak, jeżeli: możliwość taką wyłączono w treści oferty, w ofercie wskazany został termin przyjęcia oferty.
Przyjęcie oferty dokonane z zastrzeżeniem zmiany lub uzupełnienia jej treści poczytuje się za nową ofertę.	W razie przyjęcia oferty z zastrzeżeniem zmian lub uzupełnień niezmieniających istotnie treści oferty poczytuje się za jej przyjęcie. W takim wypadku strony wiąże um. o treści określonej w ofercie, z uwzględnieniem zastrzeżeń zawartych w odpowiedzi na nią. Powyższych zasad nie stosuje się, jeżeli: w treści oferty wskazano, że może ona być przyjęta jedynie bez zastrzeżeń, oferent niezwłocznie sprzeciwił się włączeniu zastrzeżeń do um., gdy druga strona w odpowiedzi na ofertę uzależniła jej przyjęcie od zgody oferenta na włączenie zastrzeżeń do um., a zgody tej niezwłocznie nie otrzymała.
Brak odpowiedzi (milczenie) co do zasady nie może być uznane za jej przyjęcie. Wyjątek = gdy wg zwyczaju lub treści oferty dojście oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane, w szczególności jeżeli składający ofertę żąda niezwłocznego wykonania um.	Jeżeli przedsiębiorca otrzymał od osoby, z którą pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych, ofertę zawarcia um. w ramach swej działalności, brak niezwłocznej odpowiedzi poczytuje się za przyjęcie oferty.

Ponadto, w stosunkach między przedsiębiorcami możliwe jest umowne wyłączenie:

obowiązków informacyjnych towarzyszących składaniu oferty drogą elektroniczną,
zasady, zgodnie z którą oferta złożona w postaci elektronicznej wiąże stronę składającą dopiero wówczas, gdy jej otrzymanie zostanie niezwłocznie potwierdzone przez drugą stronę.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Przyczyny wydziedziczenia

2009-06-22T12:46:00.001-07:00

Wydziedziczenie = pozbawienie prawa do zachowku (nie mylić z testamentem negatywnym polegającym na pominięciu spadkobiercy ustawowego, który zachowuje pr, do zachowku).

Może nastąpić tylko w testamencie.

Może dot.: zstępnych, małżonka lub rodziców.

Nie można wydziedziczyć pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu.

Przyczyny:

Jeżeli uprawniony do zachowku:

(1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zas. wp. społ.

(2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

(3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych np. obowiązek opieki i pomocy niedołężnemu rodzicowi.

Przyczyna wydziedziczenia powinna wynikać z treści testamentu. Jeśli nie wynika, to wydziedziczenie bezskuteczne.

Wydziedziczenie jest bezskuteczne, jeśli jego przyczyna nie wynika z testamentu lub w rzeczywistości nie istniała.

Skutki:

- utrata prawa do zachowku;

- zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę – jest o własne prawo takich zstępnych , powstające w ich osobach.

- jeżeli spadkodawca skutecznie wydziedziczył swojego zstępnego i nie określił spadkobierców, wówczas zstępni wydziedziczonego zstępnego dojdą do spadku (wobec braku spadkobierców testamentowych) jako spadkobiercy ustawowi.

Przebaczenie:

- spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku jeżeli mu przebaczył;

- jeżeli w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem;

- przebaczenie to akt uczuciowy (puszczenie w niepamięć doznanej krzywdy czy odczutej urazy). Nie jest to oświadczenie woli – to działanie prawne, czyn podobny do czynności prawnej. Przepisy o oświadczeniach woli mogą być jednak użyteczne (brak świadomości i swobody, błąd, groźba – powodują bezskuteczność przebaczenia); przebaczenie może być wyrażone w dowolny sposób, także w sposób dorozumiany;

- przebaczyć można tylko osobiście (nie można upoważnić do przebaczenia);

- przebaczenie nie może być dokonane pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu;

- zdaniem przeważającego poglądu komentatorów przebaczenie dokonane po sporządzeniu testamentu może nastąpić tylko w drodze sporządzenia nowego testamentu. Odmiennie Sąd Najwyższy – przebaczenie dokonane po wydziedziczeniu jest skuteczne bez względu na formę, w jakiej nastąpiło.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Spadki

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Przyczynienie się poszkodowanego

2009-06-22T12:41:00.001-07:00

Zasada odp. = do odszkodowania zobowiązany jest ten, kto ponosi odp. za normalne następstwa działania(związek przyczynowy), z którego szkoda wyniknęła.

Jednakże jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

(SN) Pasażer decydujący się na jazdę z pijanym kierowcą, przyczynia się do odniesionej szkody powstałej w wyniku wypadku komunikacyjnego, gdy stan nietrzeźwości kierowcy pozostaje w związku przyczynowym z tym wypadkiem.

Spożywanie alkoholu z kierowcą przed jazdą uważane jest za przyczynienie się do powstania szkody w stopniu znacznym.

Wyrażenie zgody na jazdę z kierowcą po spożyciu alkoholu stanowi współprzyczynę powstania (ew. zwiększenia) szkody.

Przyczynienie się:

zachowanie poszkodowanego pozostaje w normalnym związku przyczynowym ze szkodą; rozważana jest więc kwestia staranności dłużnika,
okoliczności powodujące odp.: stopień winy obu stron, (ale też wystarczy obiektywna niewłaściwość zachowania się poszkodowanego przy odpowiedzialności na zasadzie ryzyka lub słuszności),
ma zastosowanie bez względu na podstawę prawną odpowiedzialności (um., ustawa),
odnosi się do: niewykonania zobowiązania, nienależytego wykonania zobowiązania, odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych,
jest podstawą dochodzenia niższego odszkodowania gdy poszkodowany zmarł, a odszkodowania dochodzą jego spadkobiercy;

Orzeczenie przyczynienia się i jego stopnia:

zależy od uznania sądu,
określane jest ułamkowo lub procentowo

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Przepadek świadczenia

2009-06-22T12:27:00.001-07:00

Art. 412 kodeksu cywilnego

Sąd może orzec przepadek świadczenia na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli świadczenie to zostało świadomie spełnione w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę lub w celu niegodziwym. Jeżeli przedmiot świadczenia został zużyty lub utracony, przepadkowi może ulec jego wartość.

Przesłanki = świadome spełnienie świadczenia:

w zamian za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę lub
w celu niegodziwym.

Świadomość musi istnieć po obu str. Transakcji.

Spełnienie świadczenia ma charakter niegodziwy = gdy zmierzające bezpośrednio do pogwałcenia porządku prawnego i ze względu na rażąco niemoralne lub aspołeczne pobudki zasługuje na szczególne potępienie.

Orzeczenie przepadku:

Wyłącznie na podstawie orzeczenia sądu.
W razie zaistnienia przesłanek przepadku, Skarb Państwa powinien wystąpić z interwencją główną lub z odrębnym powództwem o zasądzenie świadczenia.
Orzeczenie ma charakter wyroku zasądzającego świadczenie i daje Skarbowi Państwa samoistny tytuł prawny do przedmiotu świadczenia.
Sąd może, ale nie musi orzec przepadek.
jeśli przedmiotem świadczenia jest rzecz oznaczona co do tożsamości, Skarb Państwa nabywa jej własność na podstawie prawomocnego orzeczenia Sądu, a jeżeli przedmiotem świadczenia są rzecz oznaczone co do gatunku (pieniądze, papiery wartościowe, usługi), to Skarb Państwa, na podstawie orzeczenia sądu, staje się wierzycielem sum pieniężnych, które stanowią przedmiot świadczenia bądź wartość innych przedmiotów świadczenia;
jeżeli przedmiotem świadczenia jest rzecz oznaczona co do tożsamości, która została zbyta O3, Skarb Państwa może dochodzić wydania rzeczy od tej osoby, chyba, że chronią ją przepisy o nabyciu własności w dobrej wierze od nieuprawnionego (patrz art. 169 kc).
Jeżeli osoba, która przyjęła świadczenie niegodziwe rozporządziła jego przedmiotem nieodpłatnie na rzecz O3, nie ma zastosowania ogólna norma zamieszczona w art. 407 kc. Osoba , która przyjęła świadczenie niegodziwe może być zobowiązana do wydania Skarbowi Państwa wartości korzyści.

Procesy sądowe è Kancelaria Prawna (Poznań)

Przeniesienie własności

2009-06-22T12:19:00.001-07:00

Przeniesienie własności = nabycie pochodne = przejście własności na podstawie umowy (155-158 kc)

Konsensualny i realny charakter:

do przeniesienia własności nieruchomości oraz rzeczy ruchomych oznaczonych co do tożsamości na podstawie samej um. (solo consensu) – jest to więc czynność konsensualna. W szczególności do przeniesienia własności nieruchomości nie jest potrzebny wpis w KW.
w odniesieniu jednak do przeniesienia własności rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, jak również do przeniesienia własności rzeczy przyszłych konieczne jest nadto przeniesienie ich posiadania w tym zakresie więc um. przeniesienia własności jest umową realną.

Forma:

w przypadku przeniesienia własności rzeczy ruchomych ustawa nie wprowadza wymogu zachowania szczególnej formy
w odniesieniu do nieruchomości - forma aktu notarialnego (dla um. rozporządzającej jak i um. o podwójnym skutku, a w razie rozbicia tej um. – także dla czynności zobowiązującej (uwaga! art. 75 - zbycie lub wydzierżawienie przedsiębiorstwa albo ustanowienie na nim użytkowania – forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi)

Dopuszczalność warunku i terminu:

odniesieniu do ruchomości przeniesienie własności może nastąpić pod warunkiem i z zastrzeżeniem terminu,
w odniesieniu do nieruchomości um. przenosząca własności nie może zostać ograniczona warunkiem ani terminem, dotyczy to zarówno samej czynności rozporządzającej jak i czynności o podwójnym skutku. W razie rozbicia czynności o podwójnym skutku na czynność zobowiązującą i rozporządzającą możliwe jest ograniczenie warunkiem czynności zobowiązującej – co niekiedy jest konieczne np. w razie gdy dochodzi do sprzedaży nieruchomości obciążonej prawem pierwokupu.

Charakter rozporządzający:

Um. przeniesienia własności jest czynnością rozporządzającą – powodującą zmianę w ramach stosunków prawnorzeczowych,
Zgodnie jednak z art. 155 k.c. umowa sprzedaży, zamiany i darowizny oraz inne um. zobowiązujące do przeniesienia własności (a więc powodujące ze swej istoty skutek jedynie obligacyjny) jednocześnie przenoszą własność. W tym przypadku mamy do czynienia z tzw. czynnością o podwójnym skutku.
Art. 155 nie jest bezwzględnie wiążący możliwe jest bowiem wyłączenie skutku rozporządzającego i tym samym rozbicie um. o podwójnym skutku na dwie odrębne um. – zobowiązującą i rozporządzającą.

Czynność kauzalna:

Przeniesienie własności jest w każdym przypadku czynnością kauzalną. Oznacza to, że dla przeniesienia własności konieczne jest istnienie przyczyny prawnej (causy).
W przypadku, gdy mamy do czynienia z umowami o podwójnym skutku przeniesienie własności następuje na podstawie causy, wynikającej z istoty danej um. (causa obligandi vel acquirendi, causa donandi etc.)
W razie rozbicia um. o podwójnym skutku na um. tylko zobowiązującą i tylko rozporządzającą (przeniesienie własności), jak również w przypadku gdy zobowiązanie do przeniesienia własności wynika zapisu, bezpodstawnego wzbogacenia czy innego zdarzenia przeniesienie własności następuje causa solvendi – w wykonaniu uprzednio zawartego zobowiązania. Zgodnie z art. 156 k.c. jeżeli przeniesienie własności nastąpić ma w wykonaniu tego zobowiązania koniecznej jest ważne istnienie takiego zobowiązania.

Procesy sądowe è Kancelaria Prawna (Poznań)

Przejęcie długu

2009-06-22T12:05:00.001-07:00

Umowa o zmianę dłużnika (art. 519 kc).

I. Istota:

nabycie długu przez O3 (przejemcę),
zwolnienie z długu dotychczasowego dłużnika; Um. o przejęcie długu powinna zawierać zwolnienie dotychczasowego dłużnika z długu w sposób wyraźny, a nie tylko per facta concludentia. W razie wątpliwości bowiem należy uznać nowego dłużnika za dłużnika solidarnego, co doprowadziłoby do przystąpienia do długu, a nie do jego przejęcia.
przy zachowaniu tożsamości przejmowanego zobowiązania (cecha odróżniająca przejęcie od nowacji).

Nie jest możliwe przejęcie długu polegającego na zobowiązaniu osobistym.

II. Rodzaje umów:

Zawarta między wierzycielem a przejemcą długu (O3)
1. wymagana zgoda dłużnika; oświadczenie dłużnika może być złożone którejkolwiek ze stron. (Interes dłużnika w pozostaniu w pozostaniu w dotychczasowym stosunku jest chroniony np. ma on możliwość potrącenia)
Zawarta między przejemcą długu (O3) a dłużnikiem
1. za zgodą wierzyciela; oświadczenie wierzyciela może być złożone którejkolwiek ze stron; jest ono bezskuteczne, jeżeli wierzyciel nie wiedział, że osoba przejmująca dług jest niewypłacalna; zgoda wierzyciela powinna być wyrażona w formie pisemnej pod rygorem nieważności (art. 522 kc);

Każda ze stron, która zawarła um. o przejęcie długo może wyznaczyć osobie, której zgoda jest potrzeba do skuteczności przejęcia, odpowiedni termin do wyrażenia zgody. Bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu jest jednoznaczny z odmówieniem zgody (art. 520 kc). Zgoda zostaje wyrażona przez złożenie oświadczenia woli którejkolwiek ze stron. Zgoda może być wyrażona przed zawarciem um. o przejęcie długu, jak i po jej zawarciu (art. 63 § 1 kc), czyli może przybrać odpowiednio postać zezwolenia lub potwierdzenia. W drugim przypadku zgoda ma moc wsteczną od chwili zwarcia um. przejęcia (ex tunc).Um. przejęcia długu staje się skuteczna dopiero po wyrażeniu zgody przez właściwy podmiot. Od tej chwili strony związane są oświadczeniem osoby udzielającej zgody, nie mogą już bez jej aprobaty ani rozwiązać ani zmienić um.. Skuteczność przejęcia pozostaje w zawieszeniu do czasu wyrażenia wymaganej zgody.

III. Forma umowy:

Forma pisemna – pod rygorem nieważności,
Zgoda wierzyciela w formie pisemnej, wskutek um. między dłużnikiem a przejemcą – pod rygorem nieważności,
Forma dowolna oświadczenia woli dłużnika w umowie między wierzycielem a przejemcą;

IV. Odmówienie zgody

dłużnika – odnośnie um. między wierzycielem a przejemcą – um. uważana jest za nie zawartą,
wierzyciela - odnośnie um. między dłużnikiem a przejemcą – powoduje ograniczone skutki między stronami um.: strona, która według um. miała przejąć dług, jest odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie od niego żądał spełnienia świadczenia (dłużnik zostaje zwolniony przez O3 od obowiązku świadczenia)

Wraz z zawarciem um. dotychczasowe zabezpieczenia (prawa uboczne) O3 wygasają, chyba że poręczyciel lub O3 wyrazi zgodę na dalsze trwanie zabezpieczenia.

Zarzuty:

Przejemcy przysługują przeciwko wierzycielowi wszelkie zarzuty, które miał dotychczasowy dłużnik, z wyjątkiem zarzutu potrącenia z wierzytelności dotychczasowego dłużnika,
Przejemca nie może powoływać się względem wierzyciela na zarzuty wynikające z istniejącego między przejmującym dług a dotychczasowym dłużnikiem stosunku prawnego, będącego podstawą prawną przejęcia długu; nie dot. to jednak zarzutów, o których wierzyciel wiedział (ochrona wierzyciela, jak i przejemcy długu).
Przejemca może podnosić przeciw wierzycielowi zarzuty osobiste, wynikające z innego łączącego ich stos. prawnego.

Procesy sądowe è Kancelaria Prawna (Poznań)

Przedawnienie roszczeń

2009-06-21T13:58:00.001-07:00

(art. 117-125 kodeksu cywilnego)

Przedawnienie = nie polega na wygaśnięciu roszczenia, lecz na tym, że po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia.

Przedawnieniu podlegają wyłącznie cywilnoprawne roszczenia majątkowe.

Nie przedawniają się: roszczenia o charakterze procesowym, administracyjnoprawnym, prawa podmiotowe, uprawnienia kształtujące.

Roszczenie przedawnione = zobowiązanie naturalne.

Uchylenie się następuje w formie zarzutu.

Zarzutu przedawnienia można się zrzec dopiero po upływie okresu przedawnienia.

Zrzeczenie się zarzutu przedawnienia jest nieodwołalne.

Zgłoszenie zarzutu przedawnienia może być oceniane w kontekście zgodności z zas. wp. społ. (Sąd może uznać zarzut za bezskuteczny, jeśli np. dłużnik zwodził wierzyciela, celem uzyskania przedawnienia.

Terminy przedawnienia:

10 lat – zasada,
3 lata - o świadczenia okresowe + roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
10 lat - roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu.
przepisy szczególne (np. przepisy o umowie zlecenia, przepisy o czynach niedozwolonych – po 31.12.2007 r. szkoda na osobie, która ujawni się po 10 latach od wystąpienia zdarzenia wywołującego szkodę, nie ulegnie przedawnieniu).

Zawieszenie biegu przedawnienia następuje:

co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom - przez czas trwania władzy rodzicielskiej;
co do roszczeń, które przysługują osobom nie mającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę - przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;
co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu - przez czas trwania małżeństwa;
co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju - przez czas trwania przeszkody
względem osoby, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, lub co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat 2 od ustanowienia dla niej przedstawiciela ustawowego albo od ustania przyczyny jego ustanowienia.

Przerwanie biegu przedawnienia:

przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;
przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje (sporne jest, czy uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której ono przysługuje wymaga złożenia oświadczenia woli (uznanie właściwe), czy wystarczające jest zewnętrzne wyrażenie przeświadczenia o istnieniu roszczenia, a więc oświadczenie wiedzy (uznanie niewłaściwe). Ustawa nie wymaga dla uznania roszczenia żadnej szczególnej formy; może ono nastąpić w sposób wyraźny lub dorozumiany – np. zapłata odsetek, prośba o rozłożenie na raty);
przez wszczęcie mediacji.

Uznanie długu po upływie okresu przedawnienia nie zmienia sytuacji dłużnika, którego dług jest niezaskarżalny (zobowiązanie naturalne). Dopiero um. dłużnika z wierzycielem zawarta po upływie terminu przedawnienia powoduje, iż zobowiązanie przekształca się z naturalnego w zobowiązanie zaskarżalne (na zasadzie swobody umów).

Normy wyznaczające terminy przedawnienia mają charakter bezwzględnie wiążący (nie mogą być skracane ani przedłużane czynnością prawną).

Początek biegu przedawnienia = dzień, w którym roszczenie stało się wymagalne. Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści zobowiązania.

Zob. Przedawnienie na Forum

Przedawnienie odsetek

2009-06-21T13:53:00.001-07:00

Trzy stanowiska.

Odsetki = świadczenie okresowe = roszczenia o ich zapłatę przedawniają się z upływem 3 lat.

Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że 3-letni termin przedawnienia roszczenia o świadczenia okresowe znajduje zastosowanie także wtedy, gdy roszczenie główne ulega przedawnieniu w terminie 2-letnim (art. 554 kc). Roszczenie o odsetki za opóźnienie przedawnia się najpóźniej z chwilą przedawnienia się roszczenia głównego. Sąd uznał, że wraz z przedawnieniem się roszczenia głównego przedawniają się roszczenia o świadczenia uboczne, choćby nawet nie upłyną jeszcze termin ich przedawnienia. Jeśli biegnie termin przedawnienia roszczenia o odsetki, a przepis 554 znajduje zastosowanie dla roszczenia głównego, ulegnie ono przedawnieniu najpóźniej w 2-letnim terminie (z uwagi na akcesoryjność roszczenia o odsetki wobec roszczenia głównego).

Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie o zapłatę odsetek stało się wymagalne. Powstaje zatem wtedy, kiedy dłużnik nie spełnia świadczenia w terminie wskazanym w umowie lub w przepisie prawa.

Do chwili podjęcia uchwały z dnia 26 stycznia 2005 r. (III CZP 42/04), sądy stały na stanowisku, że roszczenie o odsetki za opóźnienie przedawnia się samodzielnie i osobno za każdy dzień opóźnienia. Powodowało to konieczność, w niektórych wypadkach, dokonywania dokładnych obliczeń, za jaki okres należy jeszcze odsetki zasądzić w wypadku, gdy należność główna uległa już przedawnieniu. W cyt. wyżej uchwale SN uznał, że z chwilą przedawnienia roszczenia głównego przedawnia się także roszczenie o odsetki za opóźnienie (wpływ akcesoryjności).

Niezależne od należności głównej

Z chwilą zapłaty należności głównej, odsetki uzyskują byt niezależny i jako świadczenie o charakterze okresowym przedawniają się z upływem 3 lat od powstania (art. 118 k.c.) - bez względu na to, czy upłynął już termin przedawnienia roszczenia głównego.

Zależne od należności głównej

art. 554 k.c. dla należności przysługujących przedsiębiorcy za sprzedaż towaru przewiduje termin 2 lat, odsetki za zwłokę jako należność uboczna przedawniają się również w tym terminie

Art. 554 k.c. nie jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 118 k.c. w zakresie ustanowionego w nim terminu przedawnienia roszczeń o świadczenia okresowe. Niemniej jednak, z uwagi na akcesoryjność roszczeń o odsetki za opóźnienie w stosunku do roszczenia głównego, wyrażającą się uzależnieniem ich powstania od istnienia niespełnionego w terminie roszczenia o świadczenie pieniężne, za obowiązującą zasadę należy uznać, że wraz z przedawnieniem się roszczenia głównego przedawniają się roszczenia o świadczenia uboczne, choćby nawet nie upłynął jeszcze termin ich przedawnienia.

Przekształcenie w świadczenie samodzielne w wyniku wykonania świadczenia głównego

1. Odsetki za opóźnienie traktować należy jako świadczenie okresowe w rozumieniu art. 118 k.c., a z upływem trzyletniego terminu przedawnienia, w tym przepisie ustanowionego, przedawniają się wszystkie roszczenia o odsetki za opóźnienie, zarówno wykazujące związek z prowadzeniem działalności gospodarczej, jak i związku takiego nie wykazujące. Wymieniony w art. 118 k.c. trzyletni termin przedawnienia roszczeń o świadczenia okresowe może być uchylony przez przepis szczególny jedynie wtedy, gdy treść takiego przepisu wyraźnie wskazuje, że przewidziany w nim termin dotyczy roszczeń okresowych.

2. W przypadku, gdy roszczenie główne wygasło na skutek jego zapłaty przed upływem terminu przedawnienia, do przedawnienia roszczeń o odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia głównego stosuje się ustanowiony przez art. 118 k.c. dla roszczeń o świadczenia okresowe trzyletni termin przedawnienia także wtedy, gdy termin przedawnienia roszczenia głównego już upłynął.

Wyrok SN z dnia 2005.05.24 (V CK 655/04)

Roszczenie o odsetki za opóźnienie przedawnia się najpóźniej z chwilą przedawnienia roszczenia głównego. Pogląd ten dotyczy sytuacji, kiedy roszczenie główne uległo przedawnieniu, nie znajduje natomiast zastosowania do takich stanów, w których roszczenie o świadczenie główne wygasło przed upływem terminu przedawnienia na przykład na skutek wykonania. Tutaj na czoło wysuwa się nie upływ terminu przedawnienia roszczenia głównego, lecz następujące przed upływem terminu przedawnienia zdarzenie powodujące wygaśnięcie roszczenia głównego. Wspomniane zdarzenie potwierdza, że roszczenie to istniało i tym samym daje podstawę do uznania, że pozostałe w mocy roszczenia uboczne uległy z chwilą tego zdarzenia niejako przekształceniu w roszczenia samodzielne. W związku z tym przedawnienie ich powinno być odtąd rozpatrywane całkowicie samodzielnie.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Prawo zatrzymania

2009-06-21T13:47:00.001-07:00

(art. 461 kodeksu cywilnego)

Prawo zatrzymania = jest postacią dozwolonej samopomocy = zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej.

Nie mają znaczenia relacja m. wartością zatrzymanej rzeczy a wysokością zabezpieczanej wierzytelności.

Prawo zatrzymania nie przysługuje, jeżeli:

chodzi o zwrot rzeczy wynajętych, wydzierżawionych lub użyczonych
obowiązek zwrotu wynika z czynu niedozwolonego.

Prawo zatrzymania nie należy utożsamiać z prawem powstrzymania się ze spełnieniem świadczenia z um. wzajemnej.

Podstawowa przesłanka = istnienie po stronie wierzyciela ściśle określonych podmiotowo i przedmiotowo wierzytelności oraz ich wymagalność (obojętne jest natomiast, czy chodzi o ruchomości, czy nieruchomości).

Wygaśnięcie wierzytelności = wygasa prawo zatrzymania.

Prawo zatrzymania powstaje w drodze oświadczenia woli zainteresowanego wierzyciela, nie powstaje nigdy z mocy samego prawa, chociaż wynika z ustawy.

Forma oświadczenia jest dowolna (może być złożone w sposób konkludentny).

Zatrzymujący musi czuwać jednak ryzyko przypadkowej utraty lub pogorszenia zatrzymanej rzeczy obciąża właściciela.

W procesie o wydanie (zwrot) rzeczy prawo zatrzymania realizuje się przez zgłoszenie zarzutu.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Polecenie

2009-06-21T13:44:00.001-07:00

Polecenie jako rozrządzenie testamentowe

Polecenie = rozrządzenie testamentowe, które nakłada na spadkobiercę lub zapisobiercę obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania bez czynienia kogokolwiek wierzycielem.

Niewykonanie polecenia nie powoduje powstania odp. odszkodowawczej.

Obowiązek może zostać nałożony w interesie samego spadkodawcy (np. ufundowanie tablicy pamiątkowej na domu, w którym spadkodawca mieszkał).

Wykonania polecenia może żądać: każdy ze spadkobierców, jak również wykonawca testamentu, chyba że polecenie ma wyłącznie na celu korzyść obciążonego poleceniem ( np. przeznaczenie uzyskanej sumy na regularne wizyty u dentysty). Jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny, wykonania polecenia może żądać także właściwy organ państwowy.

Uprawniona osoba może wystąpić z żądaniem wykonania polecenia niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu, chyba, że spadkodawca wyraził odmienną wolę.

Zapisobierca obciążony poleceniem może powstrzymać się z jego wykonaniem aż do chwili wykonania zapisu przez spadkobiercę.
Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis z obowiązkiem wykonania polecenia, nie chce lub nie może być zapisobiercą, spadkobierca zwolniony od obowiązku wykonania zapisu powinien w braku odmiennej woli spadkodawcy polecenie wykonać.
Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Dobra wiara

2009-06-21T13:41:00.001-07:00

Pojęcie dobrej i złej wiary w orzecznictwie SN

Brak def. w KC.

W prawie cywilnym znajdują się 2 definicje:

- w ust. o KW i hipotece,

- w KRO.

Obie stworzone na potrzeby konkretnych instytucji.

Dobra wiara w KC:

- zasiedzenie

- nabycie własności rzeczy ruchomej od nieuprawnionego

- budowy na cudzym gruncie

- dobra wiara posiadacza samoistnego.

Pogląd tradycyjny =dobra wiara polega na błędnym, ale w danych okolicznościach usprawiedliwionym przekonaniu posiadacza nieruchomości, że przysługuje mu wykonywane przez niego prawo oraz

Pogląd liberalny = dobra wiara posiadacza jest równoznaczna z jego przekonaniem, opartym na obiektywnych przesłankach, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego, że wykonując w swoim imieniu prawo własności niczyjego prawa nie narusza (przy braku wymogu przekonania co do tego że prawo mu przysługuje), co występuje przede wszystkim wtedy, gdy otrzymał on posiadanie od właściciela rezygnującego ze swego prawa, czyli także w wypadku wejścia w posiadanie nieruchomości na podstawie umowy mającej na celu przeniesienie własności, ale sporządzonej bez zachowania formy aktu notarialnego.

Dominujący i powszechnie przyjęty = pogląd tradycyjny, = dobra wiara wyraża się w błędnym ale usprawiedliwionym okolicznościami przekonaniu danej osoby, że określone prawo jej przysługuje.

Dobra wiara na tle różnych instytucji.

Pogląd 1 = pojęcie dobrej wiary winno być tak samo rozumiane na gruncie wszystkich przepisów

Pogląd 2 = dla poszczególnych przepisów pojęcie to powinno być interpretowane niezależnie.

Reasumując można stwierdzić, że pomimo wyrażenia postulatu jednolitego traktowania instytucji dobrej wiary na gruncie stosunków prawnorzeczowych, dają się zauważyć w orzecznictwie SN rozbieżności dotyczące wykładni tego pojęcia, zwłaszcza na gruncie art. 169 KC.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Wyłączenie bezprawności

2009-06-21T13:38:00.001-07:00

Obrona konieczna = Kto działa w obronie koniecznej, odpierając bezpośredni i bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro własne lub innej osoby, ten nie jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną napastnikowi; np.: art. 343 § 1 kc – odparcie samowolnego naruszenia posiadania.
Bezpośredniość zagrożenia pochodzącego od człowieka powoduje, iż obrona musi zostać podjęta natychmiast. Środki podjęte w obronie muszą być konieczne do odparcia zamachu.
Przekroczenie granic obrony koniecznej pociąga za sobą odp. za wywołaną szkodę, lecz nie powoduje uchylenia bezprawności zamachu. Możliwe jest tu zastosowanie obniżenia odszkodowania z powodu przyczynienia się poszkodowanego (zamachowca) do powstania szkody.
Stan wyższej konieczności = (art. 424 kc) Kto zniszczył lub uszkodził cudzą rzecz albo zabił lub zranił cudze zwierzę w celu odwrócenia od siebie lub od innych niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio od tej rzeczy lub zwierzęcia, ten nie jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę, jeżeli niebezpieczeństwa sam nie wywołał, a niebezpieczeństwu nie można było inaczej zapobiec i jeżeli ratowane dobro jest oczywiście ważniejsze aniżeli dobro naruszone; (np. obrona życia, zdrowia)
Źródłem bezpośredniego zagrożenia nie jest bezprawne działanie człowieka (zamach), ale jakaś rzecz lub zwierzę. Ponadto przesłankami wyłączającymi bezprawność są: niewywołanie niebezpieczeństwa przez poszkodowanego, brak jest możliwości zapobieżenia w inny sposób niebezpieczeństwu, dobro ratowane jest oczywiście ważniejsze od zagrożonego;
Samopomoc = możliwa w absolutnie wyjątkowych przypadkach i tylko wskazanych wyraźnie przez ustawę; np. zajęcie cudzego zwierzęcia wyrządzającego szkodę (art. 432 kc), przywrócenie własnym działaniem posiadania nieruchomości, z zastrzeżeniem, iż nie może posiadacz stosować przemocy wobec osób (art. 343 § 2 kc).
Zgoda poszkodowanego = zgoda wyrażona na działanie ingerujące w sferę dóbr osoby, która doznała szkody; sprawca szkody nie jest odpowiedzialny za jej wyrządzanie, jeśli działał w ramach udzielonego mu zakresu i przez osobę kompetentną (np. zgoda pacjenta na zabieg, zgoda na udział w grach sportowych - boks).

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Prokura - koniec

2009-06-21T13:24:00.001-07:00

Odwołanie i wygaśnięcie prokury (109⁷ k.c.)

Do powołania prokury konieczna jest zgoda wszystkich wspólników prowadzących sprawy spółki lub wszystkich członków zarządu.

Odwołanie prokury = może każdy wspólnik prowadzący sprawy spółki i każdy członek zarządu) w każdym czasie.

Prawa odwołania nie można się zrzec, ani ograniczyć go w czasie.

Wygaśnięcie prokury powodują:

wykreślenie przedsiębiorcy z rejestru,
ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy
otwarcie likwidacji przedsiębiorcy (w okresie likwidacji nie może być ustanowiona)
przekształcenie przedsiębiorcy,
śmierć prokurenta.
zrzeczenie się prokury
odrzucenie (nieprzyjęcie) prokury .

Prokura nie wygasa na skutek:

- śmierci przedsiębiorcy !!!!!!!

- utraty przez przedsiębiorcę zdolności do czynności prawnych.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Adekwatność

2009-06-21T13:22:00.001-07:00

Odstępstwa od zasady adekwatności (np. działania egzoneracyjne, casus mixus, odpowiedzialność na zasadzie ryzyka art. 422 KC ).

Zasada adekwatności odnosi się do związku przyczynowego jako jednej z przesłanek odp. odszkodowawczej.

Przesłanki odp.:

zdarzenie, z którym system prawny łączy na określonych zasadach obowiązek naprawienia szkody;
szkoda,;
związek przyczynowy m. zdarzeniem a szkodą.

Teoria adekwatnego związku przyczynowego = odp. tylko za normalne następstwa.

Zgodnie z KC zobowiązany do odszkodowania ponosi odp. tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.

Nie wystarczy ustalić istnienie związku przyczynowego. Związek musi być normalny (typowy).

Przykład = Między zwłoką krawca a uszkodzeniem ciała istnieje związek przyczynowy, co potwierdza test sine qua non ale brak jest adekwatnego związku przyczynowego.

I etap: ustalić czy w ogóle istnieje związek (test sine qua non).

II etap: czy związek ten jest normalny (zazwyczaj statystycznie).

Odstępstwa od zas. adekwatności:

(1) casus mixus = przypadek mieszany = rozszerzona odo = wszystkie następstwa, a nie tylko normalne. = rozszerzenie odp. poza granice normalnego związku przyczynowego.

Przykłady:

Art. 478 = Dłużnik będący w zwłoce odpowiedzialny jest za utratę lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia, chyba że utrata lub uszkodzenie nastąpiłoby także wtedy, gdyby świadczenie zostało spełnione w czasie właściwym = rozszerzenie odp. dłużnika, który poniesie odpowiedzialność także za przypadkową lub spowodowaną siłą wyższą utratę lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia. = Dla przyjęcia odp. za casus mixus nie jest istotne, z jakiej przyczyny nastąpiła utrata lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia; liczy się fakt niemożliwości świadczenia i zwłoki dłużnika. Dłużnik może zwolnić się z odpowiedzialności jeżeli wykaże, że szkoda powstała z przyczyny za którą nie odpowiada.

Art. 714 = Biorący do używania jej używa w sposób sprzeczny z umową albo z właściwościami albo powierza rzecz O3 = odp. także za przypadkową utratę lub uszkodzenie rzeczy.

Art. 739 = Przyjmujący zlecenie powierzył wykonanie O3 nie będąc do tego uprawniony, a rzecz należąca do dającego zlecenie uległa przy wykonywaniu zlecenia utracie lub uszkodzeniu, przyjmujący zlecenie jest odp. także za utratę lub uszkodzenie przypadkowe, chyba że jedno lub drugie nastąpiłoby również wtedy, gdyby sam zlecenie wykonywał.

Art. 841 = Jeżeli przechowawca, bez zgody składającego używa rzeczy albo zmienia miejsce lub sposób jej przechowywania albo jeżeli oddaje rzecz na przechowanie innej osobie, jest on odpowiedzialny także za przypadkową utratę lub uszkodzenie rzeczy, które by w przeciwnym razie nie nastąpiło

(2) odp. na zasadzie ryzyka = tzw. związek normatywny

Przykłady:

Zajmujący pomieszczenie = wyrzucenie, wylanie.
Posiadacz budowli = zawalenie się, oderwanie.
Prowadzący przedsiębiorstwo = przez ruch przedsiębiorstwa.
Hotelarze = utrata, uszkodzenie rzeczy wniesionych.
Chowający zwierzęta.
Powierzający wykonanie O3 = błąd w wyborze.
Posiadacz pojazdu (ale przy zderzeniu sprawcy wzajemnie na zas. winy)

Typowe Przesłanki egzoneracyjne = szkoda wynikła z:

właściwości rzeczy,
siła wyższa
wyłączna wina poszkodowanego lub O3

(3) Strony tak postanowią:

Przykłady:

rękojmie (m. przedsięb.) można wyłączyć.
często w ubezpieczeniach odp. jedynie za następstwa bezpośrednie (podczas gdy zas. adekwatnego związku przyczynowego takiego ograniczenia nie zakłada).

Zasady odpowiedzialność:

(1) na zasadzie winy,

(2) na zasadzie ryzyka,

(3) na zasadzie słuszności,

(4) na zasadzie gwarancyjno-repatryjacyjnej.

Rodzaje odpowiedzialności:

(1) odpowiedzialność kontraktowa,

(2) odpowiedzialność deliktowa.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Odsetki maksymalne

2009-06-21T13:17:00.001-07:00

Odsetki maksymalne (359 § 2¹ kc od 2006 r.)

Odsetki = świadczenie uboczne.
Należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej, ustawy, orzeczenia sądu lub dec. organu.
Odsetki maksymalne = 4 x stopa kredytu lombardowego w stosunku rocznym.
Ograniczenie dot. tylko odsetek wynikających z czynności prawnej.
Przepisy o odsetkach maksymalnych nie znajdują zastosowania do odsetek za opóźnienie, nawet jeśli ich wysokość została określona w czynności prawnej. Źródłem obowiązku zapłaty tych odsetek jest bowiem zawsze ustawa, i to bez względu na źródło, z jakiego wynika wysokość odsetek za opóźnienie!!!!!
Wysokość odsetek nie została określona = należą się odsetki ustawowe.
Sankcja za ustanowienie odsetek nadmiernych = należą się odsetki maksymalne.
W ust. o kredycie konsumenckim został dodany przepis karny - kto, zawierając z konsumentem um. o kredyt konsumencki, pobiera korzyści majątkowe przewyższające wysokość odsetek maksymalnych określonych przez ustawę lub zastrzega sobie pobieranie tych korzyści, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
Bezwzględnie obowiązujący charakter przepisu (nie można wyłączać ani ograniczać, także przez wybór prawa obcego)

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Produkt niebezpieczny

2009-06-21T13:13:00.001-07:00

Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny

Przepisy KC stanowią implementację dyrektywy EWG 1999 r.

Odpowiedzialność za = wprowadzenie do obrotu produktu o takich właściwościach, że jego normalne użycie stało się przyczyna powstania szkody.

Odp. deliktowa oparta na zasadzie ryzyka.

Odp. ponosi:

producent (także produkcja rzemieślnicza, chałupnicza),
współwytwórca,
wytwórca nieprofesjonalny – tylko na zasadach ogólnych
podmiot podający się za producenta,
zbywca produktu, gdy nie wiadomo kto jest producentem,
osoba, od której sprzedawca produkt nabył,
importer
O3 solidarnie z wymienionymi powyżej;

Podmiot chroniony = każdy kto doznał szkody spowodowanej przez niebezpieczne właściwości produktu (choćby produkt był nabyty lub używany prze inna osobę)

Odpowiedzialność odszkodowawcza:

Za szkody na osobie - bez ograniczeń (zdrowie, życie),
Za zniszczenie rzeczy – dopiero pow. 500 Euro.

Wyłączenie odpowiedzialności za produkt:

brak wprowadzenia produktu do obrotu,
brak gospodarczego celu wprowadzenia produktu do obrotu,
brak niebezpiecznych właściwości produktu podczas wprowadzania ich do obrotu,
nieprzewidywalność, iż produkt może posiadać niebezpieczne właściwości,
zgodność z prawem niebezpiecznej właściwości, jaka posiada produkt

Ciężar dowodu spoczywa na producencie.

Domniemanie zwykłe, że dany produkt został wytworzony w ramach działalności przedsiębiorstwa.

Przedawnienie roszczeń:

3 lata od momentu kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do naprawienia szkody,
max 10 lat od wprowadzenia produktu do obrotu;

Odpowiedzialność za produkt nie może zostać wyłączona (także przez dokonanie wyboru prawa obcego), może zostać umownie rozszerzona. nie może zostać wyłączona przez postanowienia umowne, w tym

Zbieg kumulatywny przepisów o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt:

Obok odp. za produkt poszkodowany może dochodzić roszczeń odszkodowawczych z tytułów:

- odpowiedzialności deliktowej na zasadach ogólnych,

- odpowiedzialności kontraktowej,

- rękojmi za wady,

- gwarancji jakości.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Sp. cywilna - odpowiedzialność

2009-06-21T13:09:00.001-07:00

Odp. wspólników spółki cywilnej (art. 864 KC)

Za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie
Odp. ta nie ogranicza się do majątku wspólnego wspólników, wspólnicy odpowiadają także swoimi majątkami osobistymi. Brak jest przepisów nakazujących wierzycielom sięgnięcie w pierwszej kolejności do majątku wspólnego, a dopiero potem do osobistych majątków poszczególnych wspólników.
Odp. solidarna nie może być wyłączona ani ograniczona w umowie spółki. Odmienne postanowienia um. spółki są bezskuteczne wobec wierzycieli.
Wspólnik, który przystąpił do już istniejącej spółki nie odpowiada za zobowiązania zaciągnięte w czasie, kiedy nie był jeszcze wspólnikiem.
Wystąpienie wspólnika ze spółki oraz rozwiązanie spółki nie zwalnia z odp. za zobowiązania powstałe przed wystąpieniem czy rozwiązaniem.

Użyte w art. 864 KC sformułowanie "zobowiązania spółki" jest nie do końca trafne. Są to tak naprawdę zobowiązania wspólników związane z działalnością spółki (w odniesieniu do zobowiązań osobistych danych wspólników, tj. niezwiązanych z działalnością spółki – art. 863 § 3 KC: w czasie trwania spółki wierzyciel wspólnika nie może żądać zaspokojenia z jego udziału we wspólnym majątku wspólników ani z udziału w poszczególnych składnikach tego majątku). Chodzi tu o wszelkie zobowiązania – także np. podatkowe i z tytułu ubezpieczeń społecznych.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Czyn niedozwolony

2009-06-21T13:06:00.001-07:00

Odpowiedzialność sprawców szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym (solidarna) (art. 441 kc).

Jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna (solidarność bierna).

I. Przesłanki współodpowiedzialności:

kilka osób odpowiedzialnych z czynów niedozwolonych (zarówno współodpowiedzialność za to samo zdarzenie i na tej samej podstawie prawnej np.: posiadacze pojazdu, osoby wspólnie zajmujące pomieszczenie, z których wyrzucono przedmiot; jak i na równych podstawach i w związku z różnymi zdarzeniami, np.: kierowca, posiadacza auta i Skarb Państwa w wypadku samochodowym – pierwszy na zasadzie winy, drugi ryzyka, trzeci za zły stan nawierzchni);
jedna szkoda (niepodzielna) np. kierowca auta i właściciel – nie da się podzielić stosunkowo szkody;
adekwatny związek przyczynowy między zdarzeniem (zdarzeniami) a szkodą (szkodami);

II. Roszczenie(a) sprawcy:

Współsprawca (dłużnik solidarny) ma roszczenie regresowe do pozostałych współsprawców – stosunkowo do przyczynienia się do powstania szkody.
Sposób ustalenia roszczeń: wg ogólnej reguły – wszelkie okoliczności sprawy + stopień winy + stopień przyczynienia się;

III. Odpowiedzialność za czyn O3

(Ten, kto naprawił szkodę, za którą jest odpowiedzialny mimo braku winy, ma zwrotne roszczenie do sprawcy, jeżeli szkoda powstała z winy sprawcy.):

odpowiedzialny może żądać od bezpośredniego sprawy szkody zwrotu odszkodowania w pełnej wysokości (regres).

Przepisy:

Art. 441.
§ 1.
Jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna.
Jeżeli szkoda była wynikiem działania lub zaniechania kilku osób, ten, kto szkodę naprawił, może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części zależnie od okoliczności, a zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia, w jakim przyczyniła się do powstania szkody.
Ten, kto naprawił szkodę, za którą jest odpowiedzialny mimo braku winy, ma zwrotne roszczenie do sprawcy, jeżeli szkoda powstała z winy sprawcy.
Przedawnienie = Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat 3 od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.
Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat 20 od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat 3 od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat 2 od uzyskania przez nią pełnoletniości.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Ochrona własności

2009-06-21T13:00:00.001-07:00

Ochrona własności przewidziana jest w Konstytucji:

art. 21 "RP chroni własność i prawo dziedziczenia",
art. 64 "Każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia. Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej".

Ustawy, w tym KC przewidują konkretne roszczenia służące ochronie własności.

Roszczenia podstawowe = tzw. roszczenia petytoryjne (w odróżnieniu od posesoryjnych – chroniących jedynie posiadanie):

roszczenie windykacyjne (o wydanie),
roszczenie negatoryjne (o zaprzestanie naruszeń).

Roszczenia uzupełniające:

o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy
o zwrot pożytków lub ich wartości
o naprawienie szkody z powodu zużycia, pogorszenia lub utraty rzeczy.

Do ochrony własności można również wykorzystać:

powództwo o ustalenie z art. 189 kodeksu postępowania cywilnego.
powództwo o uzgodnienie treści KW z rzeczywistym stanem prawnym z art. 10 ustawy o KW i hipotece.

Przedawnienie = roszczenia windykacyjne i negatoryjne dot. nieruchomości nie podlegają przedawnieniu.

Przedawniają się roszczenia windykacyjne i negatoryjne dot. rzeczy ruchomych. Przedawnienie roszczenia windykacyjnego dot. rzeczy ruchomej nie powoduje utraty prawa własności. Właściciel swoje prawo traci dopiero wówczas, gdy inna osoba nabędzie własność tej rzeczy w drodze zasiedzenia lub nabycia od nieuprawnionego.

1. Roszczenie windykacyjne.

powód wytaczając powództwo musi udowodnić że jest właścicielem rzeczy, co w praktyce może być trudne. Oprócz udowodnienia samego zdarzenia, które powoduje nabycie własności, konieczne jest także udowodnienie własności poprzednika (poprzedników). Dodatkowe komplikacje powoduje fakt, że w procesie windykacyjnym na korzyść władającego rzeczą pozwanego przemawia domniemanie własności. Funkcjonuje bowiem domniemanie, że kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym (art. 339 kc) oraz domniemanie, że posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym (art. 341 kc). Domniemanie takie jest wyłączone jedynie w przypadku nieruchomości, dla których założono księgi wieczyste. W takim przypadku funkcjonuje domniemanie, że prawo ujawnione w księdze wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 kwu). Równolegle obowiązuje zasada, że przeciwko domniemaniu prawa wynikającemu z wpisu w księdze wieczystej nie można powoływać się na domniemanie prawa wynikające z posiadania (art. 4 kwu).
Legitymacja czynna: legitymowanym do wystąpienia z roszczeniem windykacyjnym jest aktualny właściciel, a nie osoba, która była właścicielem w chwili naruszenia prawa własności. Każdy ze współwłaścicieli jest legitymowany do podejmowania zachowawczej czynności żądania i dochodzenia roszczenia windykacyjnego ze skutkiem (ochronnym) dla wspólnego prawa. Odchodząc od ścisłej problematyki ochrony własności można wspomnieć, że przepisy o ochronie własności stosuje się odpowiednio do ochrony ograniczonych praw rzeczowych (art. 251 kc). Możliwe jest więc odpowiednie zastosowanie roszczenia windykacyjnego do ochrony takich praw (legitymowanym czynnie byłby np. użytkownik rzeczy, zastawnik, członek spółdzielni mieszkaniowej, uprawniony z tytułu służebności). Wypada ponadto wspomnieć, że również do ochrony praw najemcy lokalu stosuje się odpowiednie przepisy o ochronie własności (art. 690 kc). Od niedawna obowiązuje także analogiczna zasada, według której do ochrony spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie własności (art. 9 ust. 6 SpółdzMieszkU).
Legitymacja bierna: roszczenie windykacyjne to roszczenie o wydanie rzeczy, które właściciel rzeczy może skierować tylko przeciwko osobie, która rzeczą faktycznie włada (co obejmuje nie tylko posiadacza, ale i dzierżyciela).
pozwany może bronić się, wskazując że przysługuje mu skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą (obejmuje np. uprawnienia władającego wynikające z ważnej um. np. najmu, dzierżawy czy prawa użytkowania). Innym zarzutem hamującym skuteczność roszczenia windykacyjnego wymienianym w doktrynie jest zarzut zatrzymania (nie przysługuje gdy obowiązek wydania rzeczy wynika z czynu niedozwolonego albo gdy chodzi o zwrot rzeczy wynajętych, wydzierżawionych lub użyczonych art. 461 § 2 kc).
roszczenie windykacyjne należy odróżnić od roszczeń, których źródłem nie jest prawo własności, lecz np. określony stosunek zobowiązaniowy (przykładowo roszczenie o zwrot rzeczy wynajętej po zakończeniu stosunku najmu). Należy dopuścić kumulację tych roszczeń, przyjmując, iż właściciel może sam zdecydować, czy w celu odzyskania władania nad rzeczą chce się posługiwać roszczeniem windykacyjnym, czy roszczeniem wynikającym ze stosunku obligacyjnego.
przedmiotem roszczenia windykacyjnego jest konkretny przedmiot, rzecz w rozumieniu art. 45 k.c. Nie może być nim np. zbiór praw, jakim jest gospodarstwo rolne czy przedsiębiorstwo, co potwierdza wyraźnie orzecznictwo SN. Ponadto należy pamiętać o tym, że rzeczy oznaczone co do gatunku mogą być przedmiotem roszczenia windykacyjnego, jeżeli zostały odpowiednio zindywidualizowane przez podanie ich ilości i oznakowanie.
rzecz powinna być wydana w takim stanie w jakim się znajduje, właściciel nie może odmówić przyjęcia rzeczy uszkodzonej, ze skutkami analogicznymi, jak w przypadku zwłoki wierzyciela (zachowując ewentualnie roszczenie odszkodowawcze za jej uszkodzenie), jedynie gdy rzecz znajduje się w stanie na tyle pogorszonym że nie można jej uważać za tę samą rzecz albo nie ma istotnych dla właściciela właściwości, należy taką sytuację łączyć z nieistnieniem rzeczy, przyjmując, że właściciel utracił roszczenie windykacyjne i może dochodzić równowartości rzeczy.
w sprawie o wydanie rzeczy ruchomych, które pozwany mógł ukryć lub zbyć, powód może zgłosić w pozwie żądanie ewentualne na wypadek nieuwzględnienia przez sąd żądania wydania rzeczy – zasądzenia określonej sumy pieniężnej stanowiącej równowartość rzeczy.
obecnie ugruntowany jest w orzecznictwie pogląd, że nie można oddalić powództwa windykacyjnego z powołaniem się na art. 5 Kodeksu cywilnego (tak również S. Rudnicki). E. Gniewek uważa, że nadal uzasadnione jest ostrożne stosowanie normy art. 5 kc w procesie windykacyjnym, jednakże w żadnym razie korzystanie z zarzutu nadużycia prawa nie może oznaczać trwałego "unicestwienia" cudzego prawa własności.

2. Roszczenie negatoryjne.

Roszczenie negatoryjne powstaje w razie bezprawnego wkroczenia w sferę uprawnień właściciela, innego niż pozbawienie go władztwa nad rzeczą.
Takie "inne" naruszenie własności może przybrać postać immisji bezpośrednich i pośrednich. Immisje pośrednie zostały potraktowane jako zagadnienie tzw. prawa sąsiedzkiego, a ich zakaz wprowadza art. 144 Kodeksu cywilnego. Podstawę dochodzenia naruszeń prawa własności wynikających z immisji pośrednich stanowi jednak art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego, który stanowi również podstawę prawną żądania ochrony własności w razie naruszeń bezpośrednich (np. zmiana kierunku wód opadowych, przerzucenie przedmiotów na nieruchomość sąsiednią).
Roszczenie negatoryjne zmierza do przywrócenia do stanu zgodnego z prawem oraz jeżeli towarzyszące okoliczności wskazują na to, że naruszenia mogą się powtarzać do zakazania naruszycielowi określonego zachowania się na przyszłość.
Ustawodawca w Kodeksie cywilnym posługuje się w różnych miejscach dwoma różnymi pojęciami "przywrócenie stanu poprzedniego" (art. 363 § 1, 344 § 1 kc) i "przywrócenie stanu zgodnego z prawem". Treść roszczenia negatoryjnego nie obejmuje żądania naprawienia szkody ani zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia. Odrębnej uwagi wymaga przykład dotyczący ochrony własności w razie wzniesienia budynku lub innego urządzenia na cudzym gruncie. Nie powinno ulegać wątpliwości, że w razie braku przesłanek roszczenia uwłaszczeniowego posiadacza, właścicielowi przysługuje roszczenie negatoryjne o przywrócenie stanu zgodnego z prawem w trybie restytucji naturalnej poprzez rozbiórkę budynku.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Dobra osobiste

2009-06-21T12:56:00.001-07:00

Ochrona dóbr osobistych człowieka

Dobra osobiste = atrybut każdej osoby fizycznej = uznane przez system prawny wartości dotyczące fizycznej i psychicznej integralności człowieka, jego godności czy pozycji w społeczeństwie.

Katalog otwarty z KC = zdrowie, wolność, cześć, swobodę sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnicę korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska.

Przykłady z doktryny = kult po zmarłej osobie, poczucie przynależności do określonej płci, sferę życia prywatnego, stan cywilny, poufność niektórych informacji np. wysokość wynagrodzenia.

Ochrona niemajątkowa przesłanki = zagrożenie lub naruszenie + bezprawność, roszczenia:

o ustalenie że dane dobro osobiste przysługuje,
o zaniechanie dalszych naruszeń,
o usunięcie skutków naruszenia (np. sprostowanie),

Ochrona majątkowa wymaga dodatkowej przesłanki – winy sprawcy) - roszczenia:

o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę,
o zapłatę odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny. (zob. art. 445 i 448)

Bezbarwność = jest domniemana (zagrożenie lub naruszenie = domniemanie, że jest to wynik działania bezprawnego). Dowód, że tak nie musi przeprowadzić pozwany.

Okoliczności wyłączające bezprawność:

działanie na podstawie przepisu (np. pozbawienie wolności w związku z wykonaniem wyroku)
wykonanie prawa podmiotowego (karcenie dzieci),
zgodę uprawnionego (nieskuteczna gdy sprzeczna z prawem).

Dobra osobiste pozostają pod ochroną prawa cywilnego, niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

+ Art. 43. Przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych.)

Roszczenie o zadośćuczynienie pieniężne = tylko w razie:

uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia,
pozbawienia wolności,
skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu.

Na zasadzie art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste (bez ograniczenia ich zakresu) zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przesłanką odpowiedzialności na podstawie tego przepisu jest wina.

Zasadzenie roszczeń zarówno na podstawie art. 445 jak i 448 k.c. ma charakter fakultatywny .Od oceny sądu zależy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony w tejże formie.

Zasadą jest niedziedziczność i niezbywalność roszczenia o zadośćuczynienie. Ustawa przewiduje jednak wyjątki:

Roszczenie o zadośćuczynienie (ale tylko z art. 445) przechodzi na spadkobierców tylko wtedy, gdy:

zostało uznane na piśmie albo
powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego.

Roszczenia z art. 445 i 448 mogą być natomiast zbyte tylko gdy:

są już wymagalne
zostały uznane na piśmie albo przyznane prawomocnym orzeczeniem.

Niezależnie od możliwości uzyskania zadośćuczynienia, jeżeli w skutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych. Kwestię tę regulują właściwe przepisy prawa zobowiązań określające zasady odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę (art. 361 – 363 k.c., 415 i n. k.c.), do których odsyła art. 24 § 2 k.c.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Nienależne świadczenie

2009-06-21T12:55:00.001-07:00

Nienależne świadczenie jako szczególny przypadek bezpodstawnego wzbogacenia

Bezpodstawne wzbogacenie = (art. 405 kodeksu cywilnego) Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

Obowiązek zwrotu wygasa = jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu (tzn. był w dobrej wierze).

Świadczenie jest nienależne = jeżeli ten, kto je spełnił:

nie był w ogóle zobowiązany,
nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył,
jeżeli podstawa świadczenia odpadła,
zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty,
czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Nie można żądać zwrotu świadczenia jeżeli:

spełniający świadczenie wiedział, że nie był zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej;
spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego;
świadczenie zostało spełnione w celu zadośćuczynienia przedawnionemu roszczeniu;
świadczenie zostało spełnione, zanim wierzytelność stała się wymagalna.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Niemożność świadczenia

2009-06-21T12:49:00.001-07:00

Niemożliwość świadczenia pierwotna i następcza.

Pierwotna niemożliwość świadczenia = Świadczenie było obiektywnie (dla każdej osoby, nie tylko dla D) niemożliwe już w chwili powstania zobowiązania.

Subiektywna niemożliwość spełnienia świadczenia (tylko dla D) nie podważa zobowiązania.

Konsekwencje = um. jest nieważna (nieważność bezwzględna, z mocy prawa) + culpa in contrahendo =

Strona, która w chwili zawarcia um. wiedziała o niemożliwości świadczenia, a drugiej strony z błędu nie wyprowadziła, obowiązana jest do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc o niemożliwości świadczenia.

Następcza niemożliwość świadczenia = szczególny przypadek niewykonania zobowiązania.

Konsekwencje = zależą od tego, czy dłużnik za niemożność odpowiada:

Jeżeli D. nie odpowiada = zobowiązanie wygasa.
Jeżeli D. odpowiada = W. może, według swego wyboru, żądać naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania, albo odstąpić od umowy.

Jeżeli przedmiotem świadczenia była rzecz, która po powstaniu zobowiązania została zbyta, utracona lub uszkodzona = D. ma obowiązek wydać surogaty świadczenia.

Przy świadczeniach wzajemnych:

Jeżeli niemożliwe stało się 1 ze świadczeń wzajemnych + żadna ze stron nie ponosi odp. = strona, która miała to świadczenie spełnić, nie może żądać świadczenia wzajemnego, a gdy je już otrzymała, obowiązana jest do zwrotu według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Jeżeli świadczenie jednej ze stron stało się niemożliwe tylko częściowo = strona ta traci prawo do odpowiedniej części świadczenia wzajemnego. Jednakże 2 strona może od um. odstąpić, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez tę stronę cel umowy, wiadomy stronie, której świadczenie stało się częściowo niemożliwe.

Przy świadczeniach w zobowiązaniach przemiennych:

przy niemożności pierwotnej dopiero niemożliwość wszystkich świadczeń alternatywnych powoduje nieważność zobowiązania.
przy niemożliwości następczej + D. dłużnik odp. = miejsce świadczenia pierwotnego zastępuje odszkodowanie.
przy niemożliwości następczej + D. dłużnik nie odp. = obowiązek świadczenia wygasa.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Świadek testamentu

2009-06-21T12:25:00.001-07:00

Niemożność bycia świadkiem przy sporządzaniu testamentu (art. 956 KC)

Świadkiem testamentu (zwykłego i szczególnego) nie może być:

Niezdolność bezwzględna:

kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych;
niewidomy, głuchy lub niemy;
kto nie może czytać i pisać;
kto nie włada językiem, w którym spadkodawca sporządza testament;
skazany prawomocnie wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania

Niezdolność względna = osoba, dla której w testamencie została przewidziana jakakolwiek korzyść, małżonek tej osoby, jej krewni lub powinowaci 1 i 2 stopnia oraz osoby pozostające z nią w stosunku przysposobienia = nieważne jest tylko postanowienie, które przysparza korzyści tym osobom.

Jednakże gdy z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez nieważnego postanowienia spadkodawca nie sporządziłby testamentu danej treści, nieważny jest cały testament.

Zdolność bycia świadkiem ocenia się wg stanu z chwili sporządzania testamentu. Zmiany następujące po tej chwili (np. utrata wzroku, zawarcie małżeństwa z osobą, dla której w testamencie przewidziano korzyść) pozostają bez wpływu na ważność testamentu.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Opóźnienie i zwłoka

2009-06-21T12:23:00.001-07:00

Następstwa opóźnienia i zwłoki dłużnika

Opóźnienie i zwłoka = przypadki nienależytego wykonania zobowiązań.

Dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia = gdy świadczenie możliwe do spełnienia i wymagalne nie zostaje zrealizowane w czasie właściwym (czyli oznaczonym terminie, a gdy termin nie został oznaczony, niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela do spełnienia świadczenia), a dłużnik nie jest uprawniony do wstrzymania się ze świadczeniem.

Także wówczas, gdy kwestionuje istnienie lub wysokość świadczenia.

Nie ma znaczenia, czy dłużnik pozostaje w błędzie co do wysokości lub terminu spełnienia świadczenia.

Opóźnienie może przybrać dwie postacie:

opóźnienia zwykłego – gdy D. nie spełnia świadczenia z przyczyn, za które odp. nie ponosi,
zwłoki, która jest opóźnieniem kwalifikowanym – wskutek okoliczności, za które D. ponosi odpowiedzialność.

Opóźnienie nie jest zwłoką tylko wówczas, gdy D. udowodni, że nastąpiło z przyczyn, za które odp. nie ponosi. Dopóki tego nie wykaże istnieje domniemanie pozostawania w zwłoce.

Skutki opóźnienia:

Możliwość przymusowego dochodzenia spełnienia świadczenia;
W. powinien zawiadomić poręczyciela o opóźnieniu dłużnika,
Kupujący ma prawo żądać od sprzedawcy naprawienia szkody wynikłej z opóźnienia, jeżeli sprzedawca dostarczył wadliwe rzeczy oznaczone co do gatunku, a kupujący zażądał dostarczenia rzeczy wolnych od wad,
Odbiorca ma prawo odstąpić o um. dostawy, jeżeli dostawca opóźnia się z rozpoczęciem wytwarzania przedmiotu dostawy tak dalece, że nie jest prawdopodobne, aby zdołał je dostarczyć w umówionym terminie,
Zamawiający ma prawo odstąpić od um. o dzieło, jeszcze przed upływem terminu wykonania dzieła, jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub zakończeniem prac tak dalece, że nie jest prawdopodobne, aby zakończył dzieło w umówionym terminie;
w przypadku świadczeń pieniężnych = odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniosło się żadnej szkody;

Skutki zwłoki:

w każdym przypadku uprawnia do żądania naprawienia szkody, niezależnie od skorzystania z innych uprawnień
wierzyciel może żądać wykonania zobowiązania, co do którego dłużnik pozostaje w zwłoce (art. 477 § 1 kc),
jeżeli wskutek zwłoki dłużnika świadczenie utraciło dla wierzyciela całkowicie lub w przeważającym stopniu znaczenie, wierzyciel może świadczenia nie przyjąć i żądać od dłużnika naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania. Oświadczenie W. o odmowie przyjęcia świadczenia ma charakter prawnokształtujący, a jego skutkiem jest zmiana przedmiotu świadczenia z dotychczasowego na odszkodowanie.
jeżeli przedmiotem świadczenia jest określona ilość rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku wierzyciel może alternatywnie: nabyć na koszt dłużnika taką samą ilość rzeczy tego samego gatunku albo żądać od dłużnika zapłaty wartości tych rzeczy (art. 479 kc). Uprawnienie wskazane w art. 479 kc stanowi uprawnienie wierzyciela do tzw. wykonania zastępczego, z którego wierzyciel może skorzystać bez upoważnienia sądu.
w razie zwłoki dłużnika w spełnieniu świadczenia polegającego na czynieniu (facere) wierzyciel może żądać wydania upoważnienia przez sąd na dokonanie czynności na koszt dłużnika. Wierzyciel, upoważniony do wykonania zastępczego, nie musi dokonywać czynności osobiście, lecz może zlecić jej wykonanie osobie trzeciej. Wierzyciel może dokonywać czynności zastępczej bez upoważnienia sądu tylko wtedy, gdy upoważnia go do tego szczególny przepis ustawy (por. pkt c) powyżej – art. 479 kpc, art. 671 § 2 kc);
Jeżeli świadczenie polega na zaniechaniu (dare), wierzyciel może żądać wydania upoważnienia przez sąd na usunięcie na koszt dłużnika wszystkiego, co wbrew zobowiązaniu ten uczynił.
w wypadkach nagłych (niebezpieczeństwo, awaria itp.) wierzyciel może bez upoważnienia sądu, na koszt dłużnika, wykonać czynność lub usunąć to, co wbrew zobowiązaniu dłużnik uczynił (art. 480 § 3 kc). "Nagłość" przypadku nie powinna być rozumiana rozszerzająco i wierzyciel powinien udowodnić istnienie takiej sytuacji, jeśli podjął działania bez upoważnienia sądu. Jeżeli przesłanka umożliwiająca wierzycielowi działanie bez upoważnienia sądu nie była spełniona, wierzyciel odpowiada za szkodę wyrządzoną podjętym przez siebie działaniem.
Jeżeli przedmiotem świadczenia jest rzecz oznaczona co do tożsamości – dłużnik będący w zwłoce, ponosi odpowiedzialność za utratę lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia, chyba że utrata lub uszkodzenie nastąpiłyby także gdyby świadczenie zostało wykonanie w terminie. W tym przypadku zaostrzeniu ulegają ogólne zasady odpowiedzialności dłużnika. Odpowiedzialność z art. 478 kc określana jest jako odpowiedzialność za casus mixtus (przypadek mieszany): okoliczność przypadkowa (niezawiniona przez dłużnika), będąca przyczyną szkody, miała miejsce w czasie zwłoki, czyli stanu zawinionego przez dłużnika. Inne przypadki odpowiedzialności za casus mixtus to np. art. 714, art. 739, art. 841 kc.
w przypadku zwłoki w spełnieniu świadczeń pieniężnych, wierzyciel może żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych, niezależnie od prawa żądania zapłaty odsetek za czas opóźnienia (patrz pkt 1.e) powyżej), jednak odsetki i odszkodowanie łącznie nie mogą przewyższać szkody.

Zwłoka w spełnieniu świadczenia z um. wzajemnej:

wierzyciel może wyznaczyć dłużnikowi odpowiedni dodatkowy termin do wykonania świadczenia z zagrożeniem, iż po bezskutecznym upływie tego terminu będzie uprawniony do odstąpienia od um.. Po bezskutecznym upływie terminu wierzyciel może odstąpić od um. albo nadal żądać wykonania zobowiązania i naprawienia szkody lub skorzystać z uprawnienia do wykonania zastępczego..
- jeżeli um. była zawarta na piśmie, to oświadczenie o odstąpieniu tez powinno być złożone na piśmie
- W następstwie złożenia oświadczenia o odstąpieniu od um., stosunek prawny wygasa od momentu zawarcia um. – ex tunc.
- W przypadku odstąpienia, strony zobowiązane są do zwrotu drugiej stronie wszystkiego co otrzymały od tej strony w związku z wykonywaniem um.
- Odstępujący może żądać naprawienia szkody z tytułu niewykonania zobowiązania przez druga stronę.
w przypadku świadczeń podzielnych prawo odstąpienia wierzyciela ulega ograniczeniu – wierzyciel może odstąpić tylko w zakresie w jakim dłużnik popadł w zwłokę, chyba że częściowe wykonanie zobowiązania nie maiłoby dla wierzyciela znaczenia; Odstąpienie (ani co do całości, ani co do części) nie jest dopuszczalne w razie zwłoki co do części świadczenia, jeżeli świadczenie choćby jednej ze stron jest niepodzielne.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Kupno od złodzieja

2009-06-21T12:21:00.001-07:00

Nabycie własności rzeczy ruchomej od osoby nieuprawnionej. (art. 169 kodeksu cywilnego)

Wyjątek od zasady "nomo plus iuris ad alium transfere potet quqm psie habet".

Przesłanki nabycia:

zbycie rzeczy (czynność taka musi spełniać wszelkie wymogi – np. co do formy)
wydanie rzeczy (a więc chodzi o czynność prawną realną)
objęcie rzeczy w posiadanie przez nabywcę (nie wchodzi w grę przeniesienie posiadania bez wdania rzeczy, jak w art. 349 lub 350 k.c.)
dobra wiara nabywcy w chwili nabywania rzeczy, jej wydania i objęcia w posiadanie (dobra wiara zbywcy nie ma znaczenia)

Rzeczy zgubione, utracone lub skradzione – dodatkowo:

upływ 3 lat od zgubienia, utraty lub skradzenia rzeczy (nie od zbycia rzeczy nieuprawnionemu)
dobra wiara przez cały 3-letni okres.

Warunki 5 i 6 nie dot.= pieniędzy i dokumentów na okaziciela ani rzeczy nabytych na urzędowej licytacji publicznej lub w toku postępowania egzekucyjnego, które przechodzą na własność nabywcy działającego w dobrej wierze z chwilą ich wydania.

Przeniesienia własności = wygasają obciążające tę rzecz prawa rzeczowe.

Z uwagi na wyjątkowy charakter regulacji art. 169 k.c. Sąd Najwyższy stoi na stanowisku bardzo rygorystycznej wykładni pojęcia dobrej wiary = nabywca musi być przekonany w sposób usprawiedliwiony okolicznościami, że nabywa własność od osoby uprawnionej.

SN = brak dobrej wiary = także gdy brak wiedzy o rzeczywistym stanie prawnym jest wynikiem niedbalstwa, przy czym wystarczy nawet niedbalstwo zwykłe"

Nabycie własności w oparciu o art. 169 k.c. = nabycie pierwotne (tak większość doktryny).

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Zasiedzenie

2009-06-21T12:17:00.001-07:00

Nabycie nieruch. i ruchom. w drodze zasiedzenia (art. 172 Kodeksu cywilnego)

Zasiedzenie = sposób nabycia własności wskutek pozostawania rzeczy w samoistnym posiadaniu osoby nie będącej właścicielem.

Funkcja = likwidowanie rozbieżności m. stanem faktycznym a prawnym.

zasiedzenie = Posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie:

20 lat - jako posiadacz samoistny w dobrej wierze,
30 lat - jako posiadacz samoistny w złej wierze.

Rzecz ruchomą:

3 lata - jako posiadacz samoistny w dobrej wierze,

Zła wiara = nie ma zasiedzenie ruchomości lub dłuższy okres przy nieruchomości.

Jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania = nowy posiadacz może do swojego czasu doliczyć czas posiadania poprzednika.

Przedmiotem zasiedzenia może być:

własność rzeczy ruchomej,
nieruchomości.
udział we współwłasności.
Działka – jako fizycznie wydzielona części nieruchomości,
użytkowanie wieczyste (które wcześniej zostało ustanowione) jak i odrębnej własności budynków na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste (razem z nabyciem użytkowania wieczystego).
nieruchomość lokalowa (pod warunkiem że wcześniej lokal był już wyodrębniony).
Służebność (tylko gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia).

Zarówno w odniesieniu do nieruchomości jak i do rzeczy ruchomej zastosowanie znajdzie przepis, zgodnie z którym jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania obecny posiadacz może doliczyć do czasu przez który sam posiada czas posiadania swego poprzednika, przy czym przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku

W odniesieniu do nieruchomości należy pamiętać, że jeżeli poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony jedynie wtedy, gdy razem z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi trzydzieści lat.

W odniesieniu do rzeczy ruchomej poprzedni posiadacz musi być oczywiście przez cały czas (aż do przeniesienia posiadania) w dobrej wierze.

Zarówno do zasiedzenia nieruchomości jak i rzeczy ruchomej stosuje się odpowiednio przepisy o przedawnieniu.

Zasiedzenie następuje z upływem określonego terminu, bez konieczności wydania w tym względzie określonego orzeczenia. Ewentualne orzeczenie stwierdzające zasiedzenie ma jedynie charakter deklaratywny.

Nabycie własności w drodze zasiedzenia jest nabyciem pierwotnym – następuje bowiem niezależnie od prawa przysługującego poprzednikowi.

Należy jednak wskazać, że wraz z nabyciem własności w drodze zasiedzenia nie wygasają ograniczone prawa rzeczowe obciążające nieruchomość.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

Kumulatywne przystąpienie do długu

2009-06-21T12:13:00.001-07:00

Art. 366 kodeksu cywilnego)

Cel = pomnożenie podmiotów zobowiązanych. Obok pierwotnego dłużnika, do stosunku wstępuje przystępujący do długu dłużnik, którzy są dłużnikami solidarnymi.

Sposoby:

um. m. D. a przystępującym do długu = um. o świadczenie na rzecz O3,
um. m. przystępującym a W.

Zawarcie um. o przystąpieniu do długu powodującej powstanie solidarnej odpowiedzialności dłużników dopuszczalne jest na podstawie zasady swobody umów.

Linki sponsorowane

RADCA PRAWNY
Obsługa prawna firm

tel. 503-300-503
www.matysiak-radcaprawny.pl

PRAWO CYWILNE

Um. użyczenia

(art. 710 kodeksu cywilnego)

Umowa przedwstępna

Umowa pożyczki

Umowa o roboty budowlane

Najem a dzierżawa

Um. leasingu

Inne

Rękojmia:

Forma darowizny

Wymóg spełnienia formy w umowie darowizny

Triada uprawnień właściciela

Testament alograficzny

(art. 951 Kodeksu cywilnego)

Termin

Rodzaje szkody majątkowej

Szkoda = powstała wbrew woli poszkodowanego różnica między obecnym jego stanem majątkowym a tym, jaki istniałby gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Szkoda majątkowa obejmuje:

stratę rzeczywistą jaką poniósł poszkodowany w mieniu (damnum emergens); polega albo na uszczupleniu aktywów albo na powiększeniu pasywów (nie jest z kolei stratą tzw. ubytek naturalny – powstały w następstwie topnienia, wysychania, etc),

utratę korzyści, które poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lucrum cessans).

Szczególne rodzaje sprzedaży

Linki sponsorowane

Zmiana wierzyciela

Sposoby zmiany wierzyciela

Linki sponsorowane

Służebność

Służebność gruntowa

a służebność osobista

Linki sponsorowane

Skarga pauliańska

Linki sponsorowane

Uznanie za zmarłego

Linki sponsorowane

Stwierdzenie zgonu

Linki sponsorowane

Zobowiązanie przemienne

Różnice m. zobowiązaniem przemiennym a upoważnieniem przemiennym.

Linki sponsorowane

Rozwiązanie spółki cywilnej

Linki sponsorowane

Zarząd rzeczą wspólną

Linki sponsorowane

Ubezpieczenia osobowe

Dwa podstawowe rodzaje ubezpieczeń osobowych

Podział ubezpieczeń osobowych:

Linki sponsorowane

Podział ubezpieczeń osobowych:

Ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków

Wypowiedzenia um. przez ubezpieczającego

Osoba uprawniona do świadczenia na wypadek śmierci (art. 831 KC)

Linki sponsorowane

Rodzaje szkody majątkowej

Szkoda = powstała wbrew woli poszkodowanego różnica między obecnym jego stanem majątkowym a tym, jaki istniałby gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Szkoda majątkowa obejmuje:

stratę rzeczywistą jaką poniósł poszkodowany w mieniu (damnum emergens); polega albo na uszczupleniu aktywów albo na powiększeniu pasywów (nie jest z kolei stratą tzw. ubytek naturalny – powstały w następstwie topnienia, wysychania, etc),

utratę korzyści, które poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lucrum cessans).

Linki sponsorowane

Rękojmia wiary publicznej

Linki sponsorowane

Niewdzięczność obdarowanego

Linki sponsorowane

Linki sponsorowane

wygaśnięcia zobowiązania

Linki sponsorowane

Wygaśnięcia zobowiązania bez zaspokojenia

Linki sponsorowane

Oferta m. przedsiębiorcami

Przyjęcie oferty w stosunkach między przedsiębiorcami.

Odrębności dot.:

Linki sponsorowane

Przyczyny wydziedziczenia

Linki sponsorowane

Przyczynienie się poszkodowanego

Linki sponsorowane

Przepadek świadczenia

Przeniesienie własności

Przejęcie długu

Przedawnienie roszczeń

Zob. Przedawnienie na Forum

Odwołanie i wygaśnięcie prokury (109⁷ k.c.)

Odsetki maksymalne (359 § 2¹ kc od 2006 r.)